Slakkengang

NOS - algemeen

NOS Nieuws
NOS
  1. De VS stuurt opnieuw militairen naar Somalië om daar te helpen met de strijd tegen terrorisme. Met dat besluit wordt een besluit van de vorige president Trump ongedaan gemaakt. Die trok eind 2020 juist zo'n 700 militairen terug uit het Oost-Afrikaanse land.

    De nieuwe missie wordt uitgevoerd door maximaal 500 Amerikaanse militairen, zegt het Witte Huis. De militairen waren al in de regio gestationeerd. Amerika heeft onder meer een grote legerbasis in buurland Djibouti.

    De militairen die nu naar Somalië gaan, waren "op episodische basis" al aan het werk in het land. Af en toe werden er door Amerika aanvallen uitgevoerd op doelen van onder meer terreurgroep al-Shabaab. Het Pentagon vond dat die strategie niet werkt, en heeft daarom aangedrongen op een hernieuwde permanente aanwezigheid van Amerikaanse troepen.

    Volgens het Pentagon gaan de Amerikaanse militairen geen gevechtsmissies uitvoeren, maar zullen ze Somalische troepen trainen en van wapens voorzien.

    Nieuwe president

    Het Amerikaanse besluit geldt als opsteker voor de nieuwe president Hassan Sheikh Mohamud. Die werd zondag in een stemming door parlementariërs verkozen. Hij was eerder al president van Somalië van 2012 tot en met 2017.

    Het centrale gezag in Somalië is erg zwak. Regionale clans en terreurgroepen hebben de controle over grote delen van het land. De extremistische islamitische beweging al-Shabaab pleegt regelmatig aanslagen in onder meer de hoofdstad Mogadishu.

    In Somalië zijn ook zo'n 22.000 troepen van de Afrikaanse Unie gelegerd om de orde te bewaken. In 2024 moet het Somalische leger zelf in staat zijn de veiligheid in het land te garanderen en loopt de missie af.

  2. Het wordt voor werkgevers steeds moeilijker om openstaande vacatures in te vullen. In het eerste kwartaal van dit jaar is de krapte op de arbeidsmarkt verder toegenomen, zegt het Centraal Bureau voor de Statistiek.

    Stonden er in het laatste kwartaal van 2021 nog 106 vacatures tegenover elke 100 werklozen, in het eerste kwartaal van dit jaar is dat opgelopen tot 133 per 100. En dat is een record.

    Het aantal vacatures steeg met 59.000 naar 451.000 en het aantal werklozen daalde tegelijkertijd met 32.000 naar 338.000. Dat is 3,5 procent van de beroepsbevolking. De meeste vacatures zijn er in de handel, de zakelijke dienstverlening en de zorg. Samen zijn deze drie branches goed voor de helft van alle vacatures.

    127.000 banen erbij

    Er kwamen 127.000 banen bij in een kwartaal tijd. Daardoor is het totaal aantal banen gestegen naar een recordhoogte van 11.244.000. Daarbij gaat het om zowel banen van werknemers als van zelfstandigen, voltijd en deeltijd.

    Bij uitzendbureaus kwamen er in drie maanden tijd 57.000 banen bij. Dat is een stijging van 7,6 procent en de hoogste groei in 26 jaar. Daarmee is de uitzendbranche ook weer terug op het niveau van voor corona. Tijdens de coronacrisis daalde het aantal uitzendbanen juist hard.

    Onbenut arbeidspotentieel

    Het zogeheten onbenut arbeidspotentieel daalde voor het zevende kwartaal op rij. Het gaat nu nog om 1,1 miljoen mensen. 338.000 van hen zijn werklozen, oftewel mensen zonder werk die recent naar werk hebben gezocht en daarvoor direct beschikbaar zijn.

    Voor een ander deel gaat het om mensen die beschikbaar zijn en niet gezocht hebben (182.000) of juist niet beschikbaar zijn maar wel gezocht hebben (119.000). Dat zijn de zogeheten semiwerklozen. En dan is er nog een groep van bijna een half miljoen onderbenutte deeltijdwerkers. Dat zijn mensen die in deeltijd werken, meer uren willen werken en hier ook direct beschikbaar voor zijn.

  3. Voor de achtste keer in een maand tijd is vandaag een zandstorm over Irak getrokken. Opnieuw kwam daardoor een deel van het dagelijks leven stil te liggen. In een groot deel van het land sloten luchthavens, universiteiten en overheidsdiensten noodgedwongen hun deuren. Ook schoolexamens zijn met een dag uitgesteld.

    De dikke stofwolken kleuren de lucht in Irak oranje. Het zand bedekt niet alleen daken, straten en auto's, maar kruipt ook de huizen binnen.

    Veel mensen op straat dragen een mondmasker:

    Door de zandstormen zijn inmiddels duizenden Irakezen met ademhalingsmoeilijkheden in ziekenhuizen behandeld. Ouderen en mensen met chronische luchtwegaandoeningen en hartproblemen lopen het grootste risico. Ook vandaag moesten honderden mensen in de hoofdstad Bagdad en andere steden naar het ziekenhuis met ademhalingsmoeilijkheden.

    Klimaatverandering

    Irak heeft vaker last van zandstormen maar experts zeggen dat de huidige frequentie ongekend is. Oorzaken die zij noemen zijn droogte, snelle woestijnvorming en klimaatverandering.

    Droogte en extreme temperaturen drogen landbouwgrond op. In de afgelopen jaren zijn er recordtemperaturen gemeten van 52 graden Celsius. Klimaatactivisten leggen de schuld bij de Iraakse regering, die geen prioriteit zou geven aan het tegengaan van klimaatverandering.

    De Iraakse regering heeft eerder gezegd dat door damprojecten in Turkije en Iran er minder rivierwater naar Irak stroomt. Dat heeft volgens de regering tot gevolg dat de waterreserves met 50 procent zijn afgenomen ten opzichte van vorig jaar Daardoor is de grond droger en vatbaarder voor zandstormen.

    Feit is dat het steeds minder regent in Irak en de watervoorziening al jaren afneemt. Vorige maand waarschuwde een ambtenaar van het ministerie van Milieu dat Irak de komende twintig jaar met 272 dagen stof per jaar te maken kan krijgen.

  4. In Spanje is bij een frontale botsing tussen twee treinen een machinist omgekomen. Verder raakten er zeker 85 mensen gewond, melden de Spaanse autoriteiten. Twee van hen zijn zwaargewond.

    Dit zijn beelden van vlak na het ongeluk:

    Rond 18.00 uur ontspoorde een goederentrein bij het station van Sant Boi de Llobregat, een plaatsje gelegen op zo'n 15 kilometer van Barcelona. Vervolgens botste de trein vol op de voorkant van een passagierstrein, die net vertrok van het station. Daarbij kwam de machinist van de passagierstrein om het leven.

    Het is nog niet duidelijk hoe de goederentrein, die potas (een mengsel van zouten) vervoerde, kon ontsporen.

  5. Twee ziekmeldingen leidden vanochtend tot de sluiting van een belangrijke verkeersader in Zuid-Holland. Rijkswaterstaat sloot de Ketheltunnel omdat twee toezichthoudende operators zich afmeldden. Dat roept vragen op over de kwetsbaarheid van onze belangrijke voorzieningen. Rijkswaterstaat sprak van pech. Is dat terecht?

    Van een structureel personeelstekort is geen sprake, zeiden een Rijkswaterstaat-woordvoerder en minister Harbers van Infrastructuur en Waterstaat. Het zou zijn gegaan om een uitzonderlijke situatie: zowel de eerste bewaker als zijn vervanger bleek ziek te zijn. Het openhouden van de tunnel was daarom niet veilig genoeg.

    "Het kan inderdaad pech zijn", zegt Bert van Wee, hoogleraar Transportbeleid aan de TU Delft. Hij wijst er wel op dat Rijkswaterstaat wellicht meer had kunnen doen. "Ik zeg niet dat je dit tegen iedere prijs moet willen voorkomen, maar als je met een beetje kosten de betrouwbaarheid kunt verhogen, laat dan meer mensen klaarstaan."

    Probleem

    Dat laatste is op de langere termijn juist mogelijk het probleem. Want er mag dan volgens Rijkswaterstaat geen personeelstekort zijn, volgens de vakbond VPW is er wel degelijk sprake van krapte.

    Er is voor uitval en andere spoedgevallen een protocol bij Rijkswaterstaat. Richard Goudriaan, voorzitter van de VPW en lid van de ondernemingsraad van Rijkswaterstaat, legt het in grote lijnen uit. "Allereerst wordt gekeken of je bij uitval kunt schuiven met medewerkers die bevoegd zijn voor de werkzaamheden."

    Zo zou afhankelijk van de situatie één persoon bijvoorbeeld ook twee tunnels kunnen bewaken. Als dat niet mogelijk is, moet worden bepaald of de tunnel dicht moet of kan openblijven. Dat tweede is zeer riskant, maar in theorie is dat wel een optie, zegt Goudriaan. "Het zijn verschillende belangen die je moet overwegen."

    Hoe de afweging in dit geval gemaakt is weet Goudriaan niet, maar hij ziet wel dat personeel vaak strak ingeroosterd moet worden. Vooral bij uitvoerende functies als verkeersleiders en operators is er volgens hem krapte. "Nu nemen ze diensten van elkaar over of werken ze extra diensten, maar dat kunnen ze niet structureel blijven doen."

    De vakbondsvoorzitter vindt dat Rijkswaterstaat eerder moet zoeken naar nieuwe aanwas, al beseft hij dat die moeilijk te vinden is. Dat ligt volgens hem onder meer aan de onregelmatige diensten.

    Ook elders personeelskrapte

    Ook in andere sectoren is er personeelskrapte. Pim Beljaars van WWB, de werkgeversvereniging van waterbedrijven, herkent het probleem. Het speelt vooral bij cruciale functies, zoals monteurs die een gaslek of elektriciteitsstoring kunnen verhelpen.

    "Soms wordt er al gekeken naar werknemers uit het buitenland", zegt Beljaars. "En er zijn campagnes om de jeugd, en zeker meisjes, te enthousiasmeren voor deze werkplekken." Beljaars ziet, net als Goudriaan, dat essentiële plekken op korte termijn nog vaak wel opgevuld kunnen worden, maar dat de lange termijn een probleem dreigt te worden.

    De koepel van drinkwaterbedrijven, Vewin, maakt zich geen zorgen dat de krapte leidt tot leveringsproblemen. De processen zijn volledig geautomatiseerd en zijn ook op afstand te bedienen, benadrukt een woordvoerder. Bovendien moeten drinkwaterbedrijven nu eenmaal voldoen aan de wettelijke leveringsplicht.

    Noodgeval

    Andere cruciale bedrijven houden ook rekening met langetermijnkrapte. Zoals netwerkbeheerder Tennet. "Er is meer werk dan er mensen zijn, vooral voor bouw- en onderhoudswerkzaamheden", zegt een woordvoerder. "Dat tekort is er niet per se door financiële oorzaken, maar technische functies moeten gewoon weer onder de aandacht komen bij jongeren."

    Tennet heeft ook een protocol bij uitval. "Allereerst hebben wij twee bedrijfsvoeringscentra, die in een noodgeval elkaars werk kunnen overnemen. Er zijn meerdere ploegendiensten die rouleren. Bij uitval is er altijd een reserve voor iedere rol en kan er dus bijvoorbeeld iemand uit een andere ploeg invallen. Daarbij zijn er ook mensen die eventueel een andere functie of andere werkzaamheden kunnen overnemen."

    Bank

    ASN, als bank een ander cruciaal bedrijf, heeft volgens een woordvoerder "meerdere uitwijkmogelijkheden". Zo moet het gebruik van diverse servers ervoor zorgen dat de IT-dienstverlening doorgaat.

    Bovendien valt ASN onder de Volksbank, "waar voor een deel ook dingen opgevangen kunnen worden. In de meeste gevallen merk je als consument dus niets van personeels- of technische problemen achter de schermen."