NOS - binnenland

NOS Binnenland
NOS | Nederlandse Omroep Stichting
  1. "Er is geen twijfel over mogelijk: dit is een ruimhartige spijtbetuiging", zegt Koninklijk Huis-verslaggever Kysia Hekster over de verklaring van koning Willem-Alexander. Ze noemt het bijzonder dat de koning zelf uitvoerig is ingegaan op de Griekenland-vakantie, die tot veel commotie leidde. "Dat hij zelf het boetekleed aantrekt, is nooit eerder vertoond."

    Premier Rutte is als aanvoerder van het kabinet politiek verantwoordelijk voor het handelen van de koning. Politieke partijen hadden voor na het herfstreces al vragen aangekondigd. "Maar de koning zegt in deze boodschap duidelijk: het was ons eigen besluit om terug te komen, we hadden niet moeten gaan. Hiermee laat hij zien dat hij ook zelf dit wil zeggen, en dit niet alleen aan de minister-president wil overlaten."

    Bekijk hier zelf wat de koning over de vakantie heeft gezegd:

    Paul Bovend'Eert, hoogleraar Staatsrecht aan de Radboud Universiteit, spreekt ook van een bijzondere uitspraak van de koning. Hij vindt het goed dat Willem-Alexander zelf het woord heeft genomen en door het stof gaat. "Als je puur staatsrechtelijk beredeneert, moet de premier hiervoor verantwoording afleggen. Maar je blijft dan met het bezwaar zitten dat de koning niets zegt en de premier alle klappen moet opvangen."

    Omdat het gaat om een vakantie in de privésfeer en niet om bijvoorbeeld een politieke uitspraak, "is het niet zo gek dat hij daar zelf spijt voor betuigt", gaat Bovend'Eert verder. "Ik had verwacht dat dit zou worden afgedaan met een debat met de premier, maar ik vind deze aanpak wel verstandig."

    Streep trekken

    Hekster zegt dat de koning ook graag een streep wil trekken onder de kwestie. "Hij wil graag met deze boodschap bereiken dat het weer gaat over de ernst van de coronacrisis in Nederland, dat hij daar weer aan kan gaan werken. En dat de discussie over de vakantie hiermee uit de lucht is."

  2. Bij het RIVM zijn tot 10.00 uur vanmorgen 8764 nieuwe bevestigde coronabesmettingen gemeld. Dat zijn er 589 meer dan gisteren werden gemeld.

    Er zijn 232 nieuwe coronapatiënten opgenomen op de verpleegafdelingen in het ziekenhuis, meldt het Landelijk Coördinatiecentrum Patiënten Spreiding (LCPS).

    Op de intensive care werden 52 nieuwe patiënten opgenomen, bijna allemaal doorgestroomd vanaf de verpleegafdelingen.

    In totaal liggen er nu 1943 mensen met corona in het ziekenhuis (gisteren: 1859), van wie 450 op de IC (gisteren: 419). Er zijn dus meer coronapatiënten opgenomen dan ontslagen.

    59 overleden covid-patiënten

    Bij het RIVM zijn 59 overleden covid-patiënten gemeld. Gisteren werden nog 46 doden gemeld. De afgelopen zeven dagen registreerde het RIVM gemiddeld 30 doden per dag, tegen 21 doden per dag een week eerder.

    Door achterstanden bij de GGD worden doden niet altijd direct doorgegeven. Sommige sterfgevallen waren dan ook niet afgelopen week, maar zijn afgelopen week pas gemeld bij het RIVM. Het aantal gemelde doden loopt daardoor achter.

    De meeste gemelde besmettingen werden geconstateerd in Amsterdam, namelijk 751. Ook in Rotterdam en Den Haag werden veel positieve tests geteld, respectievelijk 473 en 293.

  3. YouTube heeft het kanaal van rapper en complotdenker Lange Frans verwijderd. Hij zou herhaaldelijk de richtlijnen van YouTube hebben geschonden.

    Waarschijnlijk is het verwijderd, omdat YouTube sinds vorige week harder optreedt tegen video's die complottheorieën verspreiden en oproepen tot geweld. Het bedrijf hanteert de regel dat als iemand drie keer binnen een bepaalde tijd de regels overtreedt, het kanaal offline gaat.

    Volgens de rapper heeft het te maken met de uitzending van Zondag met Lubach van afgelopen zondag. Arjen Lubach liet daarin zien dat Lange Frans een complotdenker is die bijdraagt aan de verspreiding van complottheorieën. Hij gelooft onder meer dat "de elite" en politieke leiders lid zijn van een pedofielennetwerk en kinderen misbruiken. Voor de video's op zijn kanaal houdt hij gesprekken met mensen die het met hem eens zijn of nog extremere ideeën hebben.

    Lubach trok zondag in zijn talkshow van leer tegen de algoritmen die socialemediabedrijven gebruiken. Hij sprak over een "fabeltjesfuik", waarin mensen al snel terechtkomen als ze hun informatie alleen van sociale media zoals YouTube en Facebook halen.

    Door de algoritmen die daarachter zitten, krijgen mensen vooral informatie en filmpjes te zien die aansluiten op hun interesse. Die zijn daardoor eenzijdig en worden ook steeds extremer, omdat de mens nou eenmaal houdt van sensatie en omdat de sociale media hun geld verdienen door zoveel mogelijk filmpjes aan de man te brengen, betoogde Lubach.

    "De meesten van jullie denken nu, hoop ik: what de f*ck is dit?" zei Lubach in zijn show. "Dat had ik ook, totdat ik laatst een beetje ben gaan rondklikken op YouTube. Daar zijn heel veel mensen die geloven dat onze realiteit niet klopt."

    Lubach liet vandaag op Twitter weten dat hij censuur ook niet de oplossing vindt.

  4. Een 'game-changer' en 'zeer hoopgevend', zo werden de afgelopen weken verschillende nieuwe snelle testmethoden voor het coronavirus geïntroduceerd. Met een beetje geluk hoef je binnenkort slechts een kwartiertje te wachten in de teststraat en kan je, bij een negatieve test, meteen weer aan het werk of naar de winkel.

    Maar hoewel de nieuwe tests veelbelovend zijn, is er nog flink wat werk te doen willen ze de maatschappij van het slot halen, zegt gezondheidseconoom Jochen Mierau. "Er worden in een sneltreinvaart tests ontwikkeld, maar de regulering blijft achter. Ik denk dat het ministerie van Volksgezondheid daar echt een inhaalslag moet maken", zegt Mierau.

    Want je kan in theorie allerlei toepassingen voor sneltests bedenken, van zorgpersoneel tot docenten en bij de supermarkt of de huisartsenpost, maar voor gebruik in de praktijk moet wel wet- en regelgeving komen. "Je wil eigenlijk algemene regels van hoe je de tests wil inzetten en onder welke voorwaarden. Dat moet je niet per test willen bekijken."

    Richtlijn voor minimale betrouwbaarheid

    Daarnaast moet er worden vastgesteld wat de minimale betrouwbaarheid van nieuwe tests moet zijn. "De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) heeft al scores vastgesteld waar alle tests volgens hen aan moeten voldoen", vertelt Mierau. "Maar de Nederlandse overheid moet daar nog een richtlijn voor bedenken."

    Daarom schrok de gezondheidseconoom naar eigen zeggen een beetje toen minister Hugo de Jonge zei dat er al wordt nagedacht over toepassingen van sneltests. De minister ziet bijvoorbeeld mogelijkheden voor een snelteststraat voor mensen in vitale beroepen of voor mensen die positief naar voren komen uit de bron- en contactonderzoeken.

    Voor- en nadelen van de snelle testen

    In Nederland kan elke fabrikant in principe zijn tests verkopen zonder dat er goedkeuring voor nodig is, maar de sneltests die in de Nederlandse publieke sector zullen worden gebruikt (zoals de GGD-teststraten) worden wel eerst gevalideerd door onderzoekers. Ze zijn daarbij vergeleken met de standaard PCR-test voor corona.

    Hoewel er dus nog geen Nederlandse richtlijn is voor de betrouwbaarheid van sneltests, zijn de drie nieuwe tests die gebruikt gaan worden wel gevalideerd en door onderzoekers betrouwbaar genoeg bevonden. Het gaat om de LAMP-test van TNO, de sneltesten van de bedrijven Abbott of BD en de blaastest van het Leidse bedrijf Breathomix.

    Wat zijn de voor- en nadelen van deze testen? We zetten het hieronder op een rij:

    "Als de blaastest echt goed werkt kan dat een enorme boost geven. Je kan denken aan allerlei blaastestlocaties in de buurt waar mensen even langs kunnen gaan", zegt Mierau. Die moeten dan wel allemaal worden aangesloten op een informatiesysteem. "Bij een positieve uitslag wil je wel zeker weten dat dit ook gemeld wordt bij de GGD en deze persoon meteen naar huis gaat, in quarantaine."

    Als de sneltesten op grote schaal ingezet kunnen worden, kan een negatieve testuitslag wel degelijk een 'ticket' zijn naar restaurant of theater. "Ook daar moet je dus over nadenken. Mag je met een negatieve test inderdaad weer naar je werk, de winkel of zelfs een restaurant? Is een blaastest daar ook goed genoeg voor, of alleen de snelle PCR-test? En wanneer moet de test zijn afgenomen?"

    De gezondheidseconoom ziet wel degelijk een zonnige toekomst voor de sneltest, maar binnen de juiste kaders. "Ik denk dat vooral de zorg en dan het onderwijs zitten te springen om deze tests. Ik kan me heel goed voorstellen dat je de horeca open kan gooien voor mensen die een negatieve test kunnen laten zien. Wel moet je dan natuurlijk goed borgen dat er niet mee kan worden gesjoemeld."

  5. Ruim 2000 inwoners van Sint-Eustatius mogen vandaag stemmen voor een eigen eilandsraad. Het is het startpunt naar herstel van de democratie. Nederland greep in 2018 in omdat het toenmalige bestuur van Sint-Eustatius zich had afgewend van de bestaande rechts- en staatsorde en niet meer bereid was de eigenhandig toegeëigende autonomie los te laten.

    De verkiezingen van vandaag maken deel uit van een vierfasenplan dat eerder is opgesteld door staatssecretaris Raymond Knops. De gekozen eilandsraad mag na vandaag nog geen bestuurscollege en geen gezaghebber, zeg maar een college van Burgemeester en Wethouders, kiezen. Ook mag het geen begrotingswijzigingen voorstellen. Regeringscommissaris Marnix van Rij blijft de scepter zwaaien en hij houdt het vetorecht bij alles wat de eilandsraad de komende maanden besluit.

    Drie partijen

    Aan de verkiezingen doen drie partijen mee: Democratic Party (DP), Progressive Labour Party (PLP) en United People's Coalition (UPC) met in totaal 26 kandidaten. Het zijn dezelfde partijen met vrijwel dezelfde personen als toen Nederland ingreep. Naar verwachting zullen DP en PLP de vijf zetels die op het spel staan verdelen.

    Clyde van Putten, door velen gezien als de aanstichter van de bestuurlijke wanorde voor 2018, staat als lijstduwer op de lijst van de PLP. Vrijwel iedereen, behalve zijn eigen partijleden, denkt dat de politicus met voorkeurstemmen terugkeert in de eilandsraad.

    De Democratische Partij is zijn grote rivaal. Deze partij heeft zich na de Nederlandse ingreep altijd geschikt in de nieuwe rol onder Haags gezag. Hoewel ze niet blij is met het vierstappenplan, accepteert de partij wel de gefaseerde terugkeer naar democratie. Nummer twee op de lijst, voormalig eilandraadslid en gedeputeerde Koos Sneek, hekelt de huidige situatie waarin er "bestuurlijk geen transparantie is en niemand weet wat er gebeurt en waarom".

    De verkiezingen van vandaag zijn ook voor Nederland van cruciaal belang. De PLP voert nog steeds campagne om uiteindelijk een vorm van zelfbestuur te krijgen en keert zich tegen Nederland. Als de partij een meerderheid krijgt, zou dat een behoorlijke tegenvaller zijn voor Den Haag, dat letterlijk stevig aan de weg timmert met herstel van wegen en andere infrastructuur om te laten zien dat het van goede wil is. Mocht de PLP een meerderheid halen dan is dat toch een slag in het gezicht van Den Haag.

    Regeringscommissaris Van Rij denkt daar anders over. "Na vandaag slaan de eilandsraad en de regeringscommissaris de handen ineen om intensief samen te gaan werken. We gaan een plan en tijdlijn maken. Hoe beter dat gaat, hoe sneller we naar stap twee kunnen, waar de eilandsraad weer een eigen bestuurscollege kan benoemen en ontslaan. De komende maanden zullen duidelijk maken hoever Sint-Eustatius werkelijk is in het proces van herstel van de democratie."

    Covid

    Of de ruim 2000 kiesgerechtigden ook echt naar de stembus gaan, valt nog te bezien. Van Rij: "Verkiezingen onder covid-regime in Jamaica en het nabijgelegen Antigua hebben aangetoond dat tien procent minder mensen gaat stemmen. We hebben vanwege covid nu twee stembureaus ingericht om de mensen te spreiden, hopelijk leidt dat ook tot een betere opkomst. En willen mensen echt niet gaan stemmen, dan kan dat ook bij volmacht."

    Koos Sneek van de Democratische Partij denkt dat de opkomst weleens tegen kan vallen. "De mensen die vinden dat Nederland het goed doet, blijven misschien thuis. Het gaat immers goed. Wij richten ons op die mensen, wat lastig is vanwege covid. Ik ben elke dag op straat, maar kan geen bijeenkomsten houden. Bovendien is er een avondklok. Gelukkig zijn wij beter aanwezig op sociale media dan de andere partijen. Dat is vandaag in ons voordeel."