NOS - binnenland

NOS Binnenland
NOS | Nederlandse Omroep Stichting
  1. Morgen worden in Nederland de eerste prikken met het Janssen-vaccin gezet. Dat bevestigde demissionair minister De Jonge op de persconferentie over de coronamaatregelen. De allereerste prik wordt morgenochtend gezet bij een ggz-medewerker in Leiden.

    De Jonge zegt vast te houden aan het advies van het Europees Medicijnagentschap (EMA). "Het EMA heeft goed gekeken en stelt dat het aantal gemelde gevallen van de bijwerkingen extreem laag is. Daarmee is het vaccin in te zetten als gepland en daar starten we morgen mee", zei De Jonge.

    'Voordelen wegen op tegen risico's'

    Volgens het EMA is nog onduidelijk hoe de kans op deze bijwerking van het Janssen-vaccin zich verhoudt tot het risico daarop bij AstraZeneca. Sabine Straus, voorzitter van het veiligheidscomité van het EMA zei vanmiddag op een persconferentie dat het op dit moment onmogelijk is om vast te stellen of deze bijwerking bij het Janssen-vaccin minder vaak of juist vaker voorkomt dan bij het AstraZeneca-vaccin.

    Toch is er volgens De Jonge geen reden om Janssen nu niet in te zetten. "Acht meldingen op basis van zeven miljoen prikken in de VS. Die aantallen wijken af van wat er gemeld is over AstraZeneca bijvoorbeeld", aldus De Jonge.

    Hij houdt wel een slag om de arm. "De voordelen wegen op tegen de mogelijke risico's. Maar het kan zijn dat je op een ander moment tot een andere conclusie komt."

    Op dit moment ziet de demissionair minister ook geen aanleiding om bepaalde doelgroepen niet met Janssen te vaccineren. Dat gebeurde wel bij AstraZeneca, dat in Nederland alleen nog wordt gebruikt bij mensen ouder dan 60 jaar.

    Het Landelijk Netwerk Acute Zorg (LNAZ) is positief over het nieuws dat er gestart gaat worden met het Janssen-vaccin. "De één-prik-strategie is belangrijk om ons uit deze crisis te helpen", zegt woordvoerder Mariël Croon. "Dus we zijn hartstikke blij dat we met Janssen mogen beginnen." Het coronavaccin van Janssen bestaat maar uit één prik, waar bij andere vaccins twee prikken nodig zijn.

    Van de Janssen-vaccins die vanaf morgen worden ingezet, gaan er 35.000 naar de ziekenhuizen. Die beginnen komend weekend met prikken. De overige vaccins gaan onder meer naar de geestelijke gezondheidszorg, aldus De Jonge.

  2. Zorgvakbonden zijn niet blij met de vandaag aangekondigde versoepelingen van de coronamaatregelen. FNV Zorg & Welzijn zegt dat het kabinet Russisch roulette speelt met de ziekenhuiszorg. Het Landelijk Netwerk Acute Zorg is positiever over de versoepelingen.

    Volgens FNV-bestuurder Elise Merlijn is het nog altijd "volle bak" in de ziekenhuizen: "Er is een hoog ziekteverzuim en operatiekamers zijn gesloten omdat medewerkers meehelpen op de intensive cares. Het beleid is nog steeds: alle hens aan dek."

    Volgens Stella Salden, voorzitter van zorgvakbond NU91, snakken ook verpleegkundigen naar de versoepelingen, maar komen die nu nog te vroeg: "We moeten allemaal zorgen dat de druk van de ziekenhuizen af gaat. Zodat we straks kunnen genieten van een biertje of wijntje op het terras, zeker de verpleegkundigen die al een jaar lang in de frontlinie staan."

    Landelijk Netwerk Acute Zorg positiever over versoepelingen

    Het Landelijk Netwerk Acute Zorg (LNAZ), dat de druk over de ziekenhuizen probeert te verspreiden, ziet wel heil in de plannen van het kabinet en denkt ook dat met de huidige coronacijfers maatregelen kunnen worden losgelaten: "Er is nu een stabiel niveau. Als dat zo blijft, denken we dat voorzichtige, lichte versoepelingen mogelijk zijn", zegt een woordvoerder.

    In de persconferentie van vandaag maakten demissionair premier Rutte en demissionair minister De Jonge bekend dat vanaf 28 april de avondklok wordt geschrapt, de terrassen en winkels beperkt open mogen en dat thuis en op uitvaarten meer bezoekers zijn toegestaan.

    Rutte noemde het "verantwoord" om de eerste stap in de versoepelingen te zetten, omdat volgens hem de daling in de ziekenhuizen in zicht komt.

  3. Met de versoepelingen die volgende week ingaan neemt het kabinet een risico, maar het is volgens premier Rutte wel een verantwoord risico. Op de coronapersconferentie zei Rutte vanavond dat er de afgelopen week "niet zo ongelooflijk veel is veranderd" in de cijfers, "maar net genoeg" om de terrassen weer voorzichtig te openen en de avondklok af te schaffen.

    Het kabinet neemt geen gok, zei Rutte. "Gemiddeld is er een stabilisatie te zien in het aantal ziekenhuisopnames en volgens de modellen is er een daling in zicht." Dat er vandaag juist een piek te zien is in het aantal opnames doet volgens hem niet af aan het algemene beeld.

    Toch wijkt het kabinet af van het advies van de deskundigen van het RIVM en het OMT. Die vinden dat er eerst echt een daling te zien moet zijn in de besmettingen en ziekenhuisopnames voordat er versoepeld wordt. Maar Rutte vindt de modellen voldoende betrouwbaar om nu al een eerste voorzichtige stap te zetten.

    'Maatschappelijke afweging'

    "We hebben ook een bredere maatschappelijke afweging te maken", legde de premier uit. "De samenleving snakt naar meer ruimte." Hij noemde het een balanceer-act, omdat het in de zorg nog steeds alle hens aan dek is. "Toch durven we het aan, maar we doen het behoedzaam en voorzichtig."

    De terrassen mogen vanaf 28 april open van 12.00 tot 18.00 uur, onder voorwaarden. Zo moet er een checkgesprek gevoerd worden en mogen er maximaal twee mensen aan een tafeltje zitten. Mensen uit hetzelfde huishouden mogen wel met meer dan twee naar het terras.

    In niet-essentiële winkels is het dan ook niet meer nodig om van tevoren een afspraak te maken, maar het aantal aanwezigen blijft wel beperkt. Bij uitvaarten mogen vanaf volgende week weer 100 mensen aanwezig zijn en in het hoger onderwijs wordt met ingang van aanstaande maandag weer deels fysiek les gegeven.

    Hoop op meer versoepeling

    Rutte beseft dat veel mensen, zeker in de horeca en bij de sportscholen, op meer hadden gehoopt. "Maar het land kan niet ineens helemaal van het slot. We moeten keuzes maken."

    Hij gaat ervan uit dat ook de volgende stappen uit het 'openingsplan' dat het kabinet vorige week presenteerde, op korte termijn gezet kunnen worden. Zeker als het voorspoedig blijft gaan met de vaccinaties, waardoor steeds minder mensen vatbaar zullen zijn voor het virus. "Het vaccin is onze grote troef", zei Rutte.

    Janssen-vaccin wordt ingezet

    Minister De Jonge van Volksgezondheid kondigde aan dat er vanaf morgen weer gevaccineerd zal gaan worden met het Janssen-vaccin. Het Europees Geneesmiddelenbureau (EMA) oordeelde vandaag dat het vaccin ingezet kan worden, ondanks het kleine aantal uitzonderlijke trombosegevallen in de VS. De eerste prikken gaan naar zorgpersoneel en mensen in de geestelijke gezondheidszorg (ggz).

    Volgens De Jonge zijn er inmiddels 4,5 miljoen vaccins gezet in Nederland en daarmee heeft een kwart van alle volwassenen een eerste prik gehad. Als de leveringen van vaccins op peil blijven, kan het "een heerlijke zomer" worden, voorspelde hij.

  4. Persfotograaf Timothy en zijn vriendin kwamen maandagavond op een brand af in Lunteren, toen ze binnen korte tijd ernstig werden bedreigd. Het stel werd met een shovel in hun auto de sloot in geduwd. Precies op de dag dat de beelden van het incident naar buiten komen, blijkt Nederland een plek gezakt op de internationale persvrijheidsindex van de Reporters Sans Frontières: van plek vijf naar plek zes.

    Volgens RSF werken journalisten in Nederland over het algemeen in vrijheid. Maar ondanks de strengere aanpak van politie en justitie, nemen fysieke aanvallen op journalisten toe.

    Jeroen Mutsaers werd tijdens de avondklokrellen in Tilburg met stenen bekogeld, toen hij verslag deed voor het Brabants Dagblad. "Een groep van zo'n twintig jongeren bekogelde ons. We hebben het op een lopen gezet en hoorden nog stenen langs onze oren suizen."

    "Doodeng", was de situatie die volgde. Mutsaers probeerde met zijn collega weg te komen, maar werd ingesloten aan het einde van een doodlopende steeg:

    In de vier jaar dat Mutsaers nu in de journalistiek werkt, ziet hij het geweld jaarlijks toenemen. "Ik word niet elke dag verrot gescholden, maar mensen roepen wel vaak dingen: dat je fake news maakt, dat je propaganda verspreidt en dat je onderdeel bent van een dictatuur. Het is bijna triest dat het went."

    PersVeilig kreeg vorig jaar 121 meldingen van agressie en fysiek geweld. "We hebben nu al honderd meldingen, en het is pas april. Dat geeft wel aan dat er echt iets aan de hand is", zegt Peter ter Velde. In de data van Reporters Sans Frontières zijn meldingen van de agressie tijdens de avondklokrellen nog niet meegenomen, omdat de data zijn verwerkt tot 2020.

    "Tijdens die avondklokrellen begin dit jaar zijn veel journalisten fysiek aangevallen. Ze kregen stenen tegen zich aan, of werden achtervolgd", zegt Ter Velde. "We zien de laatste twintig jaar een ontwikkeling waarin een stroming in samenleving zich afzet tegen de media en journalisten. Die stroming wordt sterker, agressiever, meer fysiek. Dat is niet iets wat zomaar overgaat."

    Stenen door de ruit

    "We gaan hem opzoeken bij zijn huis. Ram de camera in elkaar. Die gast moet echt klappen krijgen. Als ik hem tegenkom, spuug ik in zijn bek. Ik hoop dat hij corona krijgt", leest journalist Willem Groeneveld voor. Voor het Groningse nieuwsplatform Sikkom schreef hij geruchtmakende verhalen over studentenvereniging Vindicat en Groningse huisjesmelkers. Sindsdien blijven de online bedreigingen binnenstromen. Daarbij wordt ook zijn adres verspreid.

    Vorig jaar vlogen er vijf bakstenen door zijn raam. "We waren niet thuis toen mijn huis werd bekogeld. Maar voor hetzelfde geld zit je op de bank en krijg je een steen tegen het hoofd", vertelt Groeneveld. Zijn woning wordt beveiligd. Er zijn extra patrouilles. De politie herkent zijn oproep als hij belt.

    Groeneveld merkt dat de bedreigingen hem langzaam onder zijn huid gaan zitten. "Ik ben mij meer bewust waar ik langsloop. Bij wedstrijden van FC Groningen ga ik eerder weg. In de stad kijk ik vaker over mijn schouder."

    Vertrouwen

    Dat de Nederlandse pers een plek is gezakt, komt niet alleen door agressie. Ook de toegang tot overheidsdocumenten is volgens RSF nog niet verbeterd. De fake news-verwijten van populistische politici maken de positie van de pers bovendien volgens RSF ook lastig.

    In 2019 stond Nederland nog op de vierde plek. Toen werd al gewaarschuwd voor intimidatie van journalisten op sociale media, en de roep om ontslag van individuele journalisten door populistische politici.

    Tegelijkertijd laten onderzoeken zien dat het vertrouwen in de pers stabiel blijft, of zelfs stijgt. Uit een recente peiling van bureau Motivaction blijkt dat een groot deel van de bevolking vertrouwen heeft in nieuwsverslaggeving.

  5. Met ingang van woensdag 28 april wordt de avondklok geschrapt, mogen terrassen en winkels onder voorwaarden open en zijn thuis en op begrafenissen meer bezoekers toegestaan. Dat zijn de belangrijkste versoepelingen van de coronamaatregelen die het demissionaire kabinet vanavond op de persconferentie heeft aangekondigd.

    Voor de versoepelingen gelden wel beperkingen. Zo mogen op het terras niet meer dan twee personen aan een tafeltje plaatsnemen, behalve als ze uit één huishouden komen. De terrassen mogen open zijn van 12.00 tot 18.00 uur.

    Daarnaast geldt er een maximaal aantal klanten per terras: ook op het grootste terras mogen maximaal vijftig mensen zitten. Ook moet er vooraf een checkgesprek worden gevoerd en moet een plekje worden gereserveerd. De anderhalvemeterregel tussen tafeltjes mag worden losgelaten als er schermen worden geplaatst.

    Het advies om maximaal één gast thuis te ontvangen verandert vanaf 28 april naar twee gasten. Op begrafenissen mogen nu nog vijftig bezoekers aanwezig zijn, vanaf volgende week woensdag zijn dat er honderd.

    De Fieldlab-evenementen, waarbij wordt onderzocht hoe grote evenementen veilig kunnen worden gehouden, mogen niet doorgaan als er meer dan 900 patiënten op de IC's liggen. Nu zijn dat er 823.

    Winkels mogen open zonder dat er vooraf een afspraak moet worden gemaakt. De sluitingstijd voor niet-essentiële winkels gaat naar 20.00 uur. Het dragen van een mondkapje blijft verplicht.

    Verder geldt een maximum voor het aantal klanten dat tegelijk binnen mag zijn en moeten stewards het winkelend publiek aanwijzingen geven.

    Ook mogen op markten vanaf volgende week woensdag weer andere artikelen dan levensmiddelen worden verkocht, zoals kleding en cosmetica.

    Eerder werd al duidelijk dat fysiek onderwijs vanaf 26 april een dag in de week wordt toegestaan voor hbo-scholen en universiteiten.

    Er mogen vanaf volgende week woensdag ook weer theorie-examens voor het rijbewijs worden afgelegd.

    Vorige week werd bekend dat in de sportsector pas op zijn vroegst op 11 mei versoepelingen worden verwacht. Er zal dan naar verwachting meer ruimte komen voor buitensporten en voor publiek. Wellicht volgen er dan ook meer mogelijkheden voor binnensporten.

    De verlichting van de regels komt er ondanks de waarschuwing van het RIVM dat het aantal besmettingen sinds het begin van het jaar vrijwel constant toeneemt. Vandaag bleek bovendien dat de ziekenhuisbezetting op het hoogste punt is sinds 7 januari. Er liggen nu 2653 coronapatiënten in het ziekenhuis. De bezetting op de IC's is nu 823, vergelijkbaar met eind april vorig jaar.

    "De druk door de corona-epidemie op de ziekenhuizen, de GGD's en op andere zorgverleners zoals bijvoorbeeld huisartsen blijft onverminderd hoog", aldus het RIVM vandaag. Het reproductiegetal, dat aangeeft hoe snel het virus zich verspreidt, lag 5 april op 1,06. Daarmee ligt het R-getal weer boven de 1.

    Toch zijn versoepelingen volgens het kabinet verantwoord. "We zien dat de daling in de ziekenhuizen in zicht komt, en daarmee ook het moment waarop het verantwoord is de eerste stap te zetten", zei demissionair premier Rutte. Hij noemt het besluit "geen gok".

    De cijfers zijn volgens Rutte nét genoeg veranderd om nu de eerste stappen te kunnen zetten:

    Afgelopen vrijdag zei demissionair premier Rutte nog somber te zijn over verlichting van de maatregelen. Twee dagen later bleek na het Catshuisoverleg dat het demissionaire kabinet positiever was geworden over de mogelijkheid te versoepelen. Daarbij werd gewezen op de ziekenhuisbezetting die al twee weken min of meer stabiel was.

    De nieuwe coronaregels per 28 april waren grotendeels al bekend en vormen de eerste stap in het openingsplan dat het kabinet heeft gepubliceerd. De tweede stap volgt op zijn vroegst op 11 mei.

    Het kabinet houdt wel een slag om de arm: