NOS - buitenland

NOS Buitenland
NOS | Nederlandse Omroep Stichting
  1. De tropische storm Isaias heeft zeker vier levens geëist in de VS. De storm kwam gisteren als orkaan aan land in de staat North Carolina en trok daarna over de oostkust van het land weg naar het noorden.

    Boven land zwakte de orkaan af tot een tropische storm, maar veroorzaakte nog wel veel schade. Zo kwamen er op een woonwagenkamp in North Carolina twee mensen om het leven door een tornado die was ontstaan door de storm. Het kamp werd volledig verwoest.

    In North Carolina viel nog een dode nadat een boom op een auto was gevallen. In de New Yorkse wijk Queens overkwam een man hetzelfde. Verder zaten er bijna 3 miljoen Amerikanen door de storm tijdelijk zonder stroom.

    Gouverneur Roy Cooper van North Carolina waarschuwt de inwoners van zijn staat op te passen voor omgevallen bomen, beschadigde wegen en omgevallen elektriciteitsmasten.

    Isaias trok vorige week als tropische depressie over de drie Bovenwindse eilanden, Sint-Maarten, Saba en Sint-Eustatius. Daar zorgde Isaias voornamelijk voor veel regen. Grote problemen bleven uit.

  2. "Een enorme explosie en overal het gerinkel van glasscherven. Ik verwachtte dat er iets op me zou vallen." Noor Lekkerkerker uit Den Haag was op het moment van de enorme explosie in de haven van de Libanese hoofdstad Beiroet in haar huis, buiten het centrum van de stad. "Ik dacht meteen aan oorlog, aan een bom of een raket."

    "Ik liep naar buiten want ik wilde niet in mijn eentje in het gebouw zitten, maar samen met anderen schuilen", zegt Lekkerkerker, die al zes jaar in Beiroet woont en werkt. Buiten schreeuwden en tierden mensen. Maar niemand die haar kon vertellen wat er aan de hand was. Iedereen liep volgens Lekkerkerker verdwaasd rond.

    Totale shock

    De ontploffing, die aan zeker tientallen mensen het leven kostte en een grote ravage aanrichtte, vond plaats in het havengebied van Beiroet. Maar ook ver daarbuiten was de explosie, die werd veroorzaakt door ammoniumnitraat, voelbaar. "Iedereen is totaal in shock. Ze zijn echt wel wat gewend in Libanon, maar dit is van zo'n enormiteit", zegt correspondent Daisy Mohr.

    "Ik zag mensen die hun t-shirt hadden uitgetrokken om een wond te bedekken. En overal zag ik bebloede gezichten en armen." Mensen zijn volgens Mohr heel emotioneel. Er is veel onduidelijkheid en verwarring. Wie de overvolle ziekenhuizen probeert te bereiken, rijdt over een zee aan glasscherven.

    Of en hoe gewond je bent geraakt, is afhankelijk van de plek waar je op het moment van de explosie stond, zegt Mohr. De Libanese huisgenoot van Lekkerkerker liep bijvoorbeeld lichte verwondingen op; een enorme glasplaat viel op haar bureau. "Ze had geluk dat ze net was opgestaan", zegt Lekkerkerker.

    De tientallen gewonden worden ook buiten een ziekenhuis geholpen:

    De gevolgen van de ontploffing zijn vermoedelijk enorm. "Veel mensen hier bevonden zich al in een enorm lastige situatie", zegt Lekkerkerker. Ze maakt zich zorgen over de slachtoffers in de ziekenhuizen. "Er is een tekort aan bloed en de coronabesmettingen namen de afgelopen tijd weer toe."

    Volgens correspondent Mohr zijn veel winkels hun ruiten kwijt. Ze is benieuwd of mensen gaan plunderen. "Er is hier een enorme economische crisis gaande. Je vraagt je af wie dit gaat opknappen en hoe dat in godsnaam moet."

  3. De verkiezingen staan voor de deur in Wit-Rusland, ook wel de 'laatste dictatuur van Europa' genoemd. Komende zondag gaan de Wit-Russen naar de stembus. Maar het is nog maar de vraag of Aleksandr Loekasjenko, die Wit-Rusland sinds 1994 met harde hand leidt, voor de zesde keer tot president wordt gekozen.

    De straten van het land zijn namelijk al weekenden op rij gevuld met tienduizenden demonstranten die Loekasjenko zat zijn. Ze scharen zich massaal achter oppositiekandidaat Svetlana Tichanovskaja. Ook vandaag stond een bijeenkomst gepland van Tichanovskaja. De mensen die zich al verzameld hadden, werden direct aangehouden door de politie.

    Loekasjenko voelt de druk: vandaag sprak hij de natie toe in een speech van anderhalf uur. Die speech werd ook door Wit-Russen hier in Nederland gevolgd.

    Bedreigend en schofferend

    "Als ik bij deze speech aanwezig was geweest, dan zou ik zijn weggelopen", zegt Marina Ulyashyna, die Nederland kwam om te studeren. Ze woont hier nu 20 jaar, en volgt de situatie in Wit-Rusland op de voet.

    Volgens Ulyashyna was de toon van Loekasjenko 'bedreigend en schofferend'. Zo zei Loekasjenko onder andere: "Het is op dit moment nog geen echte oorlog in Minsk, maar het is overduidelijk dat mijn tegenstanders een bloedbad aan het organiseren zijn". Verder zei hij dat zijn belangrijkste taak nu is dat het leger voor komende zondag wordt voorbereid op de "weerstand en bedreigingen" in het land.

    "Het is een truc die hij altijd gebruikt", vertelt Ulyashyna. "Hij dreigt met geweld en hoopt daarmee dat mensen doen wat hij zegt. Hij richt zich tot de militairen, de oppositie. Hij scheldt ze uit. Dat heeft tot nu toe eigenlijk altijd gewerkt. Maar mensen trappen er niet meer in; dat zie je terug in de massale protesten. Hij is zijn geloofwaardigheid volledig kwijt."

    Frustraties

    Dat vindt de Wit-Russische Valeria Krasovskaja ook. Ze heeft de speech vandaag bewust niet gekeken. "Het heeft voor mij geen waarde. Alles wat hij zegt is een leugen, het is een crimineel".

    Krasovskaja woont in Nederland. Ze verhuisde nadat haar vader in 1999 onverwachts, samen met een vriend, spoorloos verdween. Volgens de Wit-Russische autoriteiten is hij onvindbaar en is er niets bekend over zijn verdwijning. Maar een onafhankelijk onderzoek vanuit de EU zegt iets anders. Krasovkaja's vader en zijn vriend zouden op 16 september zijn ontvoerd, en diezelfde nacht zijn vermoord. "Mijn vader was bekend in de zakenwereld. Zijn goede vriend was politicus, die Loekasjenko wilde afzetten en zelf president wilde worden. Een dag voor de afzettingsprocedure zou beginnen, verdwenen ze allebei".

    Het frustreert Krasovskaja dat er al jaren niets verandert aan de macht die Loekasjenko heeft. "Hij is al 26 jaar president, er zijn geen consequenties voor de moord op mijn vader. Consequenties die ook echt iets veranderen", voegt ze toe. Zij verwacht dan ook niets van de verkiezingen komende zondag. En ook niet dat er een revolutie komt door de huidige protesten. "Ik heb jarenlang de hoop gehad rondom verkiezingen dat de situatie in Wit-Rusland zou veranderen. Dat er een andere president zou komen. Maar die hoop heb ik ook alweer lang geleden opgegeven."

    Ulyashyna is ook pessimistisch over de verkiezingsdag. Volgens haar gaat het niet uitmaken wat mensen stemmen, omdat toch al vaststaat hoe de stemmen geteld gaan worden. "De uitslag is bij elke verkiezing standaard zo'n 75% voor Loekasjenko. Dit jaar zal dat niet anders zijn", vertelt Ulyashyna. "Maar", voegt ze toe, "de straat heeft eigenlijk al gekozen. Volgens hen is Tichanovskaja de winnaar. Maar dat gaan we helaas niet terugzien in de officiële uitslag".

    Of mensen die uitslag uiteindelijk gaan accepteren is dan ook nog maar de vraag. Volgens Krasovskaja is de uitslag in de voorafgaande jaren ook nooit geaccepteerd, maar dat weerhield Loekasjenko er nooit van om aan de macht te blijven. "Zelfs internationale organisaties hebben de uitslag niet geaccepteerd, sancties opgelegd en dergelijke. Toch verandert het nooit."

    'Dien je volk'

    "Hij gaat zeker proberen de macht in handen te houden", zegt Ulyashyna. "Waarschijnlijk gaat dat hem ook lukken, maar dan wel ten koste van heel veel bloed". Ze vreest dat de dreigementen van Loekasjenko niet bij woorden blijven. "Hij was echt kwaad tijdens de speech, dreigt met zoveel geweld. Als er zondag opnieuw zoveel mensen demonstreren, kan ik me niet voorstellen dat het ingrijpen zonder bloed verspillen gaat."

    De enige hoop van Ulyashyna op een goede afloop zondag is als het leger de kant van het volk zou kiezen. "Als het leger aan onze kant staat, dan is er veel mogelijk in Wit-Rusland. Dan kunnen we echt dingen veranderen. De oppositie herinnert het leger al weken aan hun belangrijkste taak: dien je volk, niet je president. Hopelijk luisteren ze."

  4. Het spel rond TikTok is verder op scherp gezet. Dat het ongewone overnameonderhandelingen zijn tussen Microsoft en TikTok was al duidelijk, maar nu doet president Trump er nog een schepje bovenop. Hij wil dat de Amerikaanse schatkist een percentage van het overnamebedrag krijgt.

    "Dit is onacceptabel en ongekend", zegt Marietje Schaake, beleidsdirecteur technologie bij Stanford University, over de 'commissie' die de president wil. "Zoiets hebben we nog niet eerder gezien en zo werkt het niet." Volgens Schaake gedraagt de president zich hier als een "schimmige zakenman" en lijkt hij te vergeten dat-ie nu een andere pet op heeft.

    Tegelijkertijd is het tekenend voor hoe Trump zich de afgelopen tijd in deze zaak heeft gemengd, zegt Schaake. Ook Danny Bosker, overname-expert bij accountancykantoor KPMG, zegt dat hoe de president zich bemoeit met de overname niet vaak voorkomt, maar wel bij Trump past: "Zijn reactie is heel kenmerkend voor hoe hij als persoon is."

    De VS ziet in TikTok een veiligheidsrisico; China zou via het moederbedrijf bij gebruikersdata van Amerikanen kunnen komen. Het bedrijf ontkent dat hier sprake van is, maar om die reden wil de VS dat moederbedrijf ByteDance afstand doet van de Amerikaanse activiteiten van TikTok.

    De president heeft daarnaast een ultimatum gesteld: de populaire app gaat op 15 september op zwart, tenzij voor die tijd Microsoft of een andere Amerikaanse partij een deal weet te sluiten met ByteDance. De klok tikt dus voor alle betrokkenen.

    Speler van formaat

    Waar ByteDance min of meer wordt gedwongen z'n westerse succesverhaal te verkopen, betekent het voor Microsoft een buitenkans. Het bedrijf is groot op de zakelijke markt met clouddiensten, Windows en z'n kantoorpakket Office 365. Met het kopen van TikTok wordt het in één klap een speler van formaat op de markt van sociale media.

    Dat voor de softwaregigant de belangen groot zijn, bleek wel uit de blogpost die het bedrijf gisteren publiceerde. Daarin dankte het bedrijf Trump voor z'n rol bij de onderhandelingen. De blog wordt als ongewoon gezien: normaal gesproken spreekt een bedrijf zich niet uit over lopende onderhandelingen. "Microsoft paait Trump heel erg, dat zie je aan alles", zegt techdeskundige Marietje Schaake.

    Het bedrijf beloofde daarnaast dat de data van Amerikaanse gebruikers op Amerikaanse grondgebied zou komen te staan en elders wordt vernietigd.

    De onderhandelingen tussen TikTok en Microsoft en de angst dat het platform verdwijnt, leiden in ieder geval tot heftige emoties bij gebruikers. TikTokker Sara Dol reageerde geschrokken toen ze van die mogelijkheid hoorde. Ze heeft 2,5 miljoen volgers:

    Joey Scheufler is eigenaar van influencerbureau Prappers, en hoort ook zorgen over wat er gaande is. Toch zijn er volgens hem ook veel gebruikers die denken een slaatje uit de overname te kunnen slaan. Hij ziet twee groepen: een groep die hoopt op meer views als Amerika wegvalt omdat er dan minder concurrentie is en een andere groep die vreest hun favoriete TikTokkers niet meer te kunnen zien.

    Plan B: overstappen

    In Amerika zijn TikTokkers vooral bang dat ze het platform kwijtraken, zegt Scheufler. "Maar ook daar zie je grote verschillen: veel gebruikers denken dat het een politiek spelletje is, en de Amerikaanse overheid TikTok gewoon graag in eigen handen heeft vanwege de advertentie-inkomsten."

    "Grote creators in Amerika kijken wel naar een plan B: wat als TikTok verdwijnt? Om die reden roepen zij hun volgers op hen ook op andere sociale media te volgen. Maar je ziet ook dat TikTokkers van de onrust gebruikmaken om volgers naar hun andere kanalen te sturen."

    Voorlopig krijgt er niemand zekerheid over hoe de toekomst van de populaire socialemedia-app in de VS eruit ziet. Feit is dat Microsoft verder gaat onderhandelen en dat belangen groot zijn om een deal te laten slagen. Welk geldbedrag met de deal gemoeid is, is niet bekend. De kans is groot dat het om (tientallen) miljarden dollars gaat.

  5. In de Libanese hoofdstad Beiroet is een gigantische explosie geweest. De klap was in grote delen van de stad voelbaar en er zijn dikke rookwolken te zien. In deze video op Twitter kun je de explosie zien.

    Het is nog niet duidelijk wat er precies is gebeurd en hoeveel schade er is. Wel is duidelijk dat er veel kapot is en dat er honderden slachtoffers zijn. Ook zijn er waarschijnlijk doden gevallen.

    De ontploffing zou in de buurt van opslagruimtes zijn geweest. Volgens journalisten uit het gebied ligt daar ook vuurwerk opgeslagen.