NOS - buitenland

NOS Buitenland
NOS | Nederlandse Omroep Stichting
  1. In de Verenigde Staten heeft de jury in de zaak-Floyd de voormalige politieman Derek Chauvin op alle aanklachten schuldig bevonden aan de dood van George Floyd. Over acht weken maakt de rechter de strafmaat bekend. De oud-agent werd direct na de uitspraak door agenten weggevoerd.

    Chauvin drukte in mei vorig jaar minutenlang zijn knie op de nek van de gearresteerde zwarte George Floyd, die op straat lag in Minneapolis. De 46-jarige man overleed in het ziekenhuis. Beelden van de arrestatie leidden over de hele wereld tot heftige protesten tegen racisme en politiegeweld.

    Chauvin stond terecht voor second-degree murder, doodslag, third-degree murder, een term in het Amerikaanse strafrecht die wordt gebruikt als iemand onopzettelijk wordt gedood als gevolg van gevaarlijk handelen en voor doodslag door nalatigheid. In het zwaarste geval kan hij veertig jaar cel krijgen.

    Politie Minneapolis: Chauvin ging boekje te buiten

    Hooggeplaatste politiefunctionarissen, onder wie de politiecommissaris van Minneapolis, verklaarden tijdens het proces dat Chauvin buitensporig geweld had gebruikt en daarmee buiten zijn boekje was gegaan. Artsen stelden dat Floyd is overleden aan zuurstofgebrek, het gevolg van de knieklem waarmee hij tegen de grond werd gehouden.

    Floyd werd aangehouden na een melding dat hij met een vals briefje van 20 dollar zou hebben betaald. De mishandeling werd door omstanders gefilmd en vervolgens via sociale media gedeeld.

    President Biden noemde het bewijs in de zaak eerder vandaag "overweldigend". Ook zei hij te bidden voor een juist vonnis. Biden sprak gisteren nog met de familie van Floyd om zijn steun te betuigen.

    Grootschalige protesten

    De dood van Floyd leidde vorig jaar tot rellen en grootschalige protesten tegen politiegeweld en racisme. Terwijl de ogen zijn gericht op de rechtbank, wordt er in de VS opnieuw rekening gehouden met onrust.

    Zo is de rechtbank extra beschermd met onder meer betonblokken en is de Nationale Garde aanwezig. De gouverneur van de staat heeft de noodtoestand uitgeroepen en er zijn ook extra politieagenten uit aangrenzende staten naar Minneapolis gekomen.

    Ook buiten de stad waar Floyd vorig jaar om het leven kwam, houdt men rekening met nieuwe onlusten. Ook in onder meer Washington en New York hebben winkeliers schotten geplaatst om hun winkelruiten te beschermen.

  2. In de schaduw van de rechtszaak rond de dood van George Floyd wordt in de Verenigde Staten een belangrijk debat gevoerd over de vraag over hoe de politie anders georganiseerd moet worden. Wat er daarover in Minneapolis wordt besloten, kan een voorbeeld zijn voor grote steden in de rest van Amerika. Maar het is een ingewikkelde discussie.

    "In plaats van dat ze hun rug rechtten en zich schrap zetten zijn ze vertrokken en doen ze hier hun werk niet meer." Door zijn zwarte masker en zijn donkere zonnebril is zijn gezicht niet te zien, maar de emotie klinkt door in de stem van Nasiy Nasi Mitsvah, de voorzitter van The New Black Panther Nation in Minnesota.

    Sinds de dood van George Floyd en de felle protesten die daarop volgden, is de spanning tussen de zwarte gemeenschap en de politie om te snijden, zegt hij. "Zij staan nu terecht, zij worden nu op de proef gesteld, hun gedrag wordt nu beoordeeld en daarom laten ze zich amper meer in onze wijken zien. Omdat ze op hun tellen moeten passen."

    'We moeten toezicht houden op de politie'

    The New Black Panther Nation neemt de rol van de politie over. Ze patrouilleren bewapend door de straten, maar delen ook voedselpakketten uit en proberen jongeren uit de problemen te houden. Toch kon ook hun aanwezigheid niet voorkomen dat ruim een week geleden weer een jonge zwarte man om het leven kwam door een politiekogel.

    De agente zegt dat ze per ongeluk haar wapen in plaats van haar taser had getrokken. Nasiy legt bloemen bij de plek waar de jongen om het leven kwam "We moeten toezicht houden op de politie, we have to police the police."

    Correspondent Marieke de Vries ging met The New Black Panther Nation mee op patrouille:

    In Minneapolis, maar eigenlijk in heel Amerika, wordt in spanning gewacht op de uitspraak van de jury in de zaak tegen Derek Chauvin, de agent die ruim 9 minuten zijn knie op de nek van George Floyd hield. Floyd stierf op de straat voor de buurtsupermarkt, waar hij met een vervalst biljet van 20 dollar zou hebben betaald.

    Rondom de supermarkt wordt Floyd herdacht:

    De video van zijn dood en zijn laatste woorden "I can't breathe" gingen de hele wereld over en leidden tot woedende protesten tegen politiegeweld. Binnensteden werden geplunderd en winkelpanden tot de grond afgebrand. In de eerste plaats in Minneapolis zelf. Daar werd de roep om politiehervormingen dan ook als eerste opgepikt door 9 gemeenteraadsleden.

    Op de dag dat George Floyd in een gouden kist lag opgebaard tijdens zijn wake, stelden zij voor dat een deel van de financiering van de politie herbesteed zou worden aan sociale diensten als psychische hulpverlening en verslavingszorg, in plaats van een bewapende agent op iedere crisissituatie af te sturen.

    Op dit moment wordt opnieuw een poging gedaan de richtlijnen voor de politie aan te passen, door een coalitie van progressieve actievoerders die langs de deuren gaan om handtekeningen op te halen. "We willen dat het politiedepartement wordt opgeheven en dat daarvoor in de plaats een departement voor openbare orde en veiligheid komt", zegt Antonio Williams van Yes 4 Minneapolis.

    Hoewel uit verschillende peilingen blijkt dat een meerderheid van de inwoners van de stad voorstander is van meer investeren in sociale diensten, is bijna de helft van de bevolking ook bang dat dat ten koste zal gaan van hun veiligheid.

    Slechts 35 procent van de zwarte bevolking steunt bezuinigingsplannen voor de politie. Met name de oudere zwarte gemeenschap en mensen die actief waren in de burgerrechtenbeweging van de jaren 60 zijn tegen.

    'Eerst een goed alternatief'

    Don Samuels is een van die bezorgde senioren. Hij zat zelf jarenlang in de gemeenteraad en vindt dat de huidige gemeenteraad zijn oren te veel laat hangen naar de actievoerders. "Ze laten zich onder druk zetten door wie het hardste schreeuwt en wie ze geld doneert," zegt hij. "Ze luisteren niet meer naar ons, de mensen door wie ze gekozen zijn."

    Samuels vertelt dat hij vrijwel iedere nacht schoten hoort en dat zijn buren gaan verhuizen omdat hun kind er psychische problemen van heeft gekregen. En de buurtbewoners zijn niet de enigen met psychische problemen. 150 politieagenten zitten thuis met PTSS, post-traumatische stressverschijnselen. Nieuwe agenten zijn amper aangenomen. Daarom heeft Samuels een rechtszaak aangespannen om te eisen dat het korps weer op peil wordt gebracht.

    Hij wil juist meer blauw op straat in plaats van minder. "Ik heb best begrip voor de activisten, ik steun ze ook, ik heb ook mee gedemonstreerd, dit is hun burgerrechtenmoment. Maar ze zijn jong en hebben geen verstand van wat besturen is. Er moet eerst een goed alternatief gevonden zijn voor je een politiekorps gaat ontmantelen."

    De actievoerders van Yes 4 Minneapolis hebben inmiddels de benodigde handtekeningen opgehaald om de bevolking in november over hun voorstel te laten stemmen.

  3. Ook het kalifaat had een soort rijdende rechter. De politiemacht van terreurgroep IS, de Shurta, vervulde deze rol en was cruciaal voor de snelle groei en het relatieve succes van het kalifaat. Dat blijkt uit duizenden interne documenten van IS.

    Die stukken, de IS-papers genoemd, bevatten een schat aan informatie over het functioneren van de groepering. Ze zijn in handen van The New York Times en de George Washington-universiteit.

    Anatomie van het kalifaat

    Terrorisme-expert Beatrice de Graaf is een van de onderzoekers die al toegang kregen tot de stukken uit de bureaucratie van IS, buitgemaakt in de periode dat coalitietroepen het kalifaat heroverden. Vandaag publiceert ze erover. "Het gebeurt niet vaak dat een staat verdwijnt en dan ook nog z'n papieren sporen achterlaat. Met het Derde Rijk gebeurde het en met de Stasi. Je kunt nu de anatomie van het kalifaat in kaart brengen."

    IS werd in 2006 opgericht als organisatie van verschillende soennitische groepen, aanvankelijk gelieerd aan al-Qaida. Na een snelle opmars riep de terreurgroep in 2014 het kalifaat uit. Op het hoogtepunt had IS de controle over een gebied in Irak en Syrië waar meer dan tien miljoen mensen woonden.

    Al voor het uitroepen van het kalifaat had IS "achter de schermen" politiekantoren en andere voorzieningen in bezit genomen, zegt De Graaf. "IS was van meet af aan bezig een staat te stichten en zich te vestigen in het hart van de bevolking. En dat was uniek."

    Het kalifaat had verschillende politiediensten. Bekend in het Westen zijn vooral de gruwelijke daden van veiligheidsdienst Emni en de zedenpolitie, Hisba. De Graaf: "We hebben hier het beeld dat IS handen afhakt en mensen onthoofdt. Dat gebeurde ook zeker wel met de vijanden, zoals de jezidi's."

    Maar in de lokale, soennitische cultuur speelde de Shurta-politie een veel belangrijkere rol. Samen met de Turks-Amerikaanse onderzoeker Ahmet Yayl komt De Graaf vandaag met een rapport over honderden documenten van de Shurta.

    De politiedienst zorgde dat er orde en stabiliteit was, dat er belasting werd betaald en dat mensen zich gedroegen en het gezag van IS erkenden. Het geld dat IS-strijders roofden, stopten ze in voorzieningen voor de soennitische moslims die zich onderwierpen aan het kalifaat. De Graaf: "Ze gaven mensen zorg, eten en veiligheid en plakten overal plakkaten op waarin ze dat beloofden."

    Op die manier kregen ze de steun van die lokale bevolking. "Je moet je bedenken dat dit gebied, Mosul en Raqqa, helemaal niet veilig was", zegt De Graaf. "Zoals een moeder ons vertelde: elk moment van de dag konden de soldaten van Assad ons bombarderen, onze dochters verkrachten of spullen roven. Met de IS-politie wist je waar je aan toe was en ze waren eerlijk, zei ze."

    Klikcultuur

    In ruil voor het garanderen van die relatieve veiligheid, verlangde de politie informatie. De Graaf: "Het succes van de Shurta valt te verklaren doordat duizenden mensen hun klachten indienden en elkaar gingen verlinken. Het was in feite, net als in het Derde Rijk, een systeem dat beruste op elkaar verklikken."

    De Shurta had zo overal ogen en oren. "Er waren ongeveer drieduizend politiemensen, maar ze hadden in feite veel meer mensen, informanten."

    Ook Ayham al-Hussein, voormalig inwoner van Raqqa, zag met eigen ogen hoe mensen elkaar verlinkten. "Als mensen ruzie hadden, dreigden ze elkaar aan te geven."

    De Shurta was ook "een soort rijdende rechter", zegt De Graaf. "Mensen stuurden allerlei klachten op, hele banale klachten. Zoals 'de geit van mijn buurman graast weer op mijn terrein' of 'die zijn dochter kleedt zich niet goed'."

    De politie ging na zo'n klacht bemiddelen. "Mensen werden om tafel gezet. Het idee was: als jullie er onderling samen uitkomen en zorgen dat die geit niet meer graast, dan is het goed. Als jullie dat niet doen, dan escaleren we en dan gaat er bloed vloeien."

    Het goede dingen doen ging dus gepaard met de dreiging van geweld. De Graaf: "IS bestond bij de gratie van terreur en het dreigen met het afslachten van iedereen die zich niet voegde naar het gezag. Dat hing voortdurend boven de markt."

    Ook hier maakt De Graaf de vergelijking met nazi-Duitsland. "Ook toen wisten mensen dat als je in handen kwam van de Gestapo, je werd gemarteld. Iedereen ging voor z'n eigen hachje, probeerde informatie te geven aan het regime om uit handen van die martelaars te blijven. Als dat lukte had je geld, licht, water en veiligheid. Het was een heel dubbel regime, het had een januskop."

    Zelfde strategie in Afrika

    In 2019 raakte IS de laatste gebieden van het zelfverklaarde kalifaat kwijt. In maart van dat jaar meldden de Amerikanen dat het kalifaat "100 procent" verslagen was.

    Maar in Afrikaanse landen is de terreurgroep nog springlevend. Ook daar passen de jihadisten de 'strategie van twee gezichten' toe, zegt De Graaf. "Zeker in Mozambique halen ze hetzelfde kunstje uit. Naar de buitenwereld toe zie je veel geweld, de aanslag op het hotel in Palma. Maar wat wij niet zien is dat ze geld onmiddellijk gebruiken om dingen te doen voor de lokale bevolking, die achtergesteld is, die grieven heeft, die in Mozambique door de regering niet wordt gezien en gekend. Zo krijgen ze een basis onder de bevolking."

    "IS komt met donder en geweld, maar ook met manipulatie en met informanten. Beide kanten heb je nodig om te verklaren hoe IS werkt."

  4. Een zee in China ligt vol met gekleurde ballonnen. Niet omdat er een feestje wordt gevierd, maar om oesters te kweken!

    Baby-oesters

    Aan de ballonnen zit een bamboestok vast. Daar worden oesterlarven, eigenlijk baby-oesters, aan vast gemaakt. In de zee kunnen die dan groeien tot grote, volwassen oesters. Door de ballonnen kunnen de vissers zien waar de oesters hangen.

    Milieuvriendelijk

    Eerder werden daar echte ballonnen voor gebruikt, maar dat plastic in zee was natuurlijk erg slecht voor de natuur. Daarom hebben de vissers nu milieu-vriendelijke ballonnen gekregen. Als die losraken, is dat niet erg. En het ziet er ook nog eens leuk uit.

  5. De Belgische politie heeft vandaag nog twee lichamen gevonden in het puin van een woning in de Brusselse gemeente Anderlecht, waar gisteren een grote brand woedde. Het gaat waarschijnlijk om een vader en zijn 14-jarige dochter, meldt de VRT, al moeten de slachtoffers nog geïdentificeerd worden.

    De twee lichamen werden gevonden met behulp van een drone. Mogelijk liggen er nog meer slachtoffers onder het puin. Het gebouw is nog instabiel, waardoor reddingswerkers niet naar binnen kunnen om te zoeken.

    Gisteren was al duidelijk dat er een man bij de brand in Brussel om het leven was gekomen. Dertig mensen raakten gewond, een aantal van hen werd in kritieke toestand naar het ziekenhuis gebracht.

    De oorzaak van de brand is nog niet bekend. Ook dat onderzoek wordt belemmerd doordat het pand niet begaanbaar is.