NOS - economie

NOS Economie
  1. Het spel rond TikTok is verder op scherp gezet. Dat het ongewone overnameonderhandelingen zijn tussen Microsoft en TikTok was al duidelijk, maar nu doet president Trump er nog een schepje bovenop. Hij wil dat de Amerikaanse schatkist een percentage van het overnamebedrag krijgt.

    "Dit is onacceptabel en ongekend", zegt Marietje Schaake, beleidsdirecteur technologie bij Stanford University, over de 'commissie' die de president wil. "Zoiets hebben we nog niet eerder gezien en zo werkt het niet." Volgens Schaake gedraagt de president zich hier als een "schimmige zakenman" en lijkt hij te vergeten dat-ie nu een andere pet op heeft.

    Tegelijkertijd is het tekenend voor hoe Trump zich de afgelopen tijd in deze zaak heeft gemengd, zegt Schaake. Ook Danny Bosker, overname-expert bij accountancykantoor KPMG, zegt dat hoe de president zich bemoeit met de overname niet vaak voorkomt, maar wel bij Trump past: "Zijn reactie is heel kenmerkend voor hoe hij als persoon is."

    De VS ziet in TikTok een veiligheidsrisico; China zou via het moederbedrijf bij gebruikersdata van Amerikanen kunnen komen. Het bedrijf ontkent dat hier sprake van is, maar om die reden wil de VS dat moederbedrijf ByteDance afstand doet van de Amerikaanse activiteiten van TikTok.

    De president heeft daarnaast een ultimatum gesteld: de populaire app gaat op 15 september op zwart, tenzij voor die tijd Microsoft of een andere Amerikaanse partij een deal weet te sluiten met ByteDance. De klok tikt dus voor alle betrokkenen.

    Speler van formaat

    Waar ByteDance min of meer wordt gedwongen z'n westerse succesverhaal te verkopen, betekent het voor Microsoft een buitenkans. Het bedrijf is groot op de zakelijke markt met clouddiensten, Windows en z'n kantoorpakket Office 365. Met het kopen van TikTok wordt het in één klap een speler van formaat op de markt van sociale media.

    Dat voor de softwaregigant de belangen groot zijn, bleek wel uit de blogpost die het bedrijf gisteren publiceerde. Daarin dankte het bedrijf Trump voor z'n rol bij de onderhandelingen. De blog wordt als ongewoon gezien: normaal gesproken spreekt een bedrijf zich niet uit over lopende onderhandelingen. "Microsoft paait Trump heel erg, dat zie je aan alles", zegt techdeskundige Marietje Schaake.

    Het bedrijf beloofde daarnaast dat de data van Amerikaanse gebruikers op Amerikaanse grondgebied zou komen te staan en elders wordt vernietigd.

    De onderhandelingen tussen TikTok en Microsoft en de angst dat het platform verdwijnt, leiden in ieder geval tot heftige emoties bij gebruikers. TikTokker Sara Dol reageerde geschrokken toen ze van die mogelijkheid hoorde. Ze heeft 2,5 miljoen volgers:

    Joey Scheufler is eigenaar van influencerbureau Prappers, en hoort ook zorgen over wat er gaande is. Toch zijn er volgens hem ook veel gebruikers die denken een slaatje uit de overname te kunnen slaan. Hij ziet twee groepen: een groep die hoopt op meer views als Amerika wegvalt omdat er dan minder concurrentie is en een andere groep die vreest hun favoriete TikTokkers niet meer te kunnen zien.

    Plan B: overstappen

    In Amerika zijn TikTokkers vooral bang dat ze het platform kwijtraken, zegt Scheufler. "Maar ook daar zie je grote verschillen: veel gebruikers denken dat het een politiek spelletje is, en de Amerikaanse overheid TikTok gewoon graag in eigen handen heeft vanwege de advertentie-inkomsten."

    "Grote creators in Amerika kijken wel naar een plan B: wat als TikTok verdwijnt? Om die reden roepen zij hun volgers op hen ook op andere sociale media te volgen. Maar je ziet ook dat TikTokkers van de onrust gebruikmaken om volgers naar hun andere kanalen te sturen."

    Voorlopig krijgt er niemand zekerheid over hoe de toekomst van de populaire socialemedia-app in de VS eruit ziet. Feit is dat Microsoft verder gaat onderhandelen en dat belangen groot zijn om een deal te laten slagen. Welk geldbedrag met de deal gemoeid is, is niet bekend. De kans is groot dat het om (tientallen) miljarden dollars gaat.

  2. De klap waarvan je wist dat die zou komen. De duizenden ontslagen die Booking.com vandaag bekendmaakte, hingen al maanden in de lucht. Want met het instorten van het internationaal vliegverkeer door het coronavirus werd een belangrijk deel van het verdienmodel weggeslagen.

    "Het internationaal reizigersverkeer viel weg, toeristisch en zakelijk", zegt Thijs Geijer, econoom bij ING. "Bijvoorbeeld reizigers uit Azië en de Verenigde Staten die niet goed thuis zijn in Europa, gebruiken Booking.com veel. Maar zij konden niet meer vliegen. En boekten dus ook geen hotels meer."

    De vraaguitval in de hotelmarkt wordt in vele tientallen procenten uitgedrukt en raakt vooral steden die het moeten hebben van massatoerisme en zakelijke activiteiten, zoals trainingen en congressen. Dat Booking.com en de hotelmarkt nauw verweven zijn, wordt gemarkeerd door de bekendmaking, ook vandaag, van het ontslag van duizend medewerkers bij Accor, Europa's grootste hotelketen.

    2023

    Stef Driessen, econoom bij ABN Amro, verwacht dat de toeristische markt in 2023 weer terug zal zijn op het niveau van 2019. "De wereldwijde toeristische bestedingen groeiden in de periode 1995-2019 met gemiddeld 5,9 procent per jaar," zegt Driessen. "Ondanks twee diepe economische recessies, ondanks aanslagen en ondanks pandemieën als SARS en MERS."

    Voor de zakelijke hotelmarkt ziet de toekomst er minder florissant uit. Driessen: "Vooral congressteden als Amsterdam, Rotterdam en Utrecht worden keihard geraakt. Voor en na de zomer zijn ontzettend veel trainingen en congressen geannuleerd vanwege de onzekerheid en de anderhalvemetermaatregelen." De vraaguitval in de zakelijke markt zal deels niet herstellen, zo is de verwachting, omdat door de reisbeperkingen alternatieven voor fysieke ontmoetingen een vlucht hebben genomen, zoals video conferencing en online trainingen.

    Lange weg

    De bange vraag die de hotelbranche zich stelt, en dus ook bedrijven als Booking.com en soortgenoot Expedia, is: is het ergste voorbij, of moet de grootste klap nog komen? "Het dieptepunt ligt wel achter ons. Maar de weg naar herstel is nog lang", zegt Geijer. Los van een mogelijke tweede golf en landen die plotseling op oranje of rood springen."

    Booking.com komt donderdag met kwartaalcijfers. Mogelijk wordt dan meer bekend over hoeveel ontslagen er precies gaan vallen en waar.

  3. De Europese Commissie is een onderzoek gestart naar de overname van smartwatch-maker Fitbit door Google. Eind vorig jaar maakten de bedrijven de overname van bijna 2 miljard euro bekend.

    De toezichthouder in Brussel is bang dat de overname de dominante positie van Google in de online advertentiemarkt verder versterkt. Google zou de nieuwe data kunnen gebruiken voor het verder personaliseren van reclame.

    "Deze data geven belangrijke inzichten in het leven en de gezondheidssituatie van de gebruiker", licht Eurocommissaris Margrethe Vestager (Mededinging) toe. Ze denkt dat het gebruik van apparaten zoals smartwatches sterk zal toenemen, net als de hoeveelheid data die ermee wordt verzameld. "Met ons onderzoek willen we ervoor zorgen dat de data die Google verzamelt via draagbare apparaten niet tot concurrentievervalsing leidt."

    Stappenteller

    Het in 2007 opgerichte Fitbit maakt onder meer slimme horloges die de bewegingen van de gebruiker registreren. Dragers kunnen zo hun hartslag en het aantal gezette stappen bijhouden. Het bedrijf ondervond sinds de introductie van de Apple Watch flinke concurrentie van dat apparaat.

    In een reactie op het onderzoek van de commissie stelt Google dat er "volop concurrentie" is op de markt van smartwatches en trackers. "Deze deal gaat over apparaten, niet over data", schrijft Google. "We zijn vanaf het begin duidelijk geweest dat we Fitbit-data niet zullen gebruiken voor Google-advertenties. We zullen Fitbit-gebruikers de mogelijkheid geven hun data te herzien, verplaatsen en verwijderen, zoals we bij al onze producten doen."

  4. Het merendeel van de werknemers heeft ooit discriminatie ervaren, meestal in een sollicitatieprocedure. Sollicitanten geven in onderzoek aan vooral gediscrimineerd te worden op leeftijd en achtergrond.

    De vacaturesites Nationale Vacaturebank en Intermediair vroegen onderzoeksbureau Motivaction breed onderzoek te doen onder werkgevers, werknemers en werkzoekenden. Uiteindelijk deden circa 2100 mensen mee aan het onderzoek.

    Van de werknemers zegt 55 procent ooit te zijn gediscrimineerd in een sollicitatieproces. Onder werklozen is het percentage veel hoger: 85 procent. Het merendeel van de deelnemers zegt weleens gediscrimineerd te zijn op basis van leeftijd, ruim een kwart op basis van afkomst. Ook geeft zo'n 18 procent aan benadeeld te zijn vanwege zijn of haar geslacht.

    'Blinde vlek'

    DPG Recruitment, het moederbedrijf van de twee vacaturesites, wil werkgevers met het onderzoek meer bewust maken van discriminatie op de werkvloer. Hoewel het een veelbesproken onderwerp is, is er volgens commercieel directeur van DPG Recruitment Sharita Boon nog te weinig bewustzijn bij de bedrijven. "Voor veel bedrijven is het een blinde vlek. 43 procent van de werkgevers geeft aan het niet als een probleem te zien."

    Het onderwerp arbeidsmarktdiscriminatie staat bij veel bedrijven al langer op de agenda. Dit najaar wordt een wet die werkgevers verplicht iets te doen tegen discriminatie, voorgelegd aan de Tweede Kamer. Als die wordt aangenomen, riskeren discriminerende werkgevers straks een boete van maximaal 4500 euro.

    Weinig verandering

    Boon betwijfelt of nieuwe wetgeving de oplossing is voor het probleem. "Je verandert dit soort stereotiepe beelden niet van de ene op de andere dag. Het is een proces van de lange adem. Gelukkig is er ook een aantal bedrijven goed bezig."

    De afgelopen jaren is er veel onderzoek gedaan naar discriminatie op de arbeidsmarkt. Onlangs verscheen er nog een groot rapport van het Sociaal en Cultureel Planbureau over discriminatie. Ook onderzoeksbureau Motivaction ziet dat bedrijven meer willen weten over discriminatie op de werkvloer.

    Ondanks alle belangstelling neemt discriminatie op de arbeidsmarkt niet af. Ester Koot van Motivaction ziet wel een kleine verandering. "Bedrijven stellen meer en serieuzere vragen, en vragen echt door bij hun medewerkers over hoe zij gelijke behandeling op werk beleven. Misschien komt het onderwerp nu dan ook echt op de agenda van bedrijven."

  5. Het Amerikaanse Booking.com ontslaat wereldwijd een kwart van het personeel. Exacte aantallen worden niet genoemd, maar het zou gaan om 4000 à 5000 mensen. Bij de hotelboekingssite werken 17.500 mensen.

    "Helaas moeten we door de coronacrisis, net als veel andere reisorganisaties, de hele moeilijke stap zetten om ons wereldwijde personeelsbestand in te krimpen, waarbij het de intentie is dat dit tot 25 procent van het wereldwijde personeelsbestand zal betreffen", aldus een woordvoerder van Booking.com.

    In Amsterdam werken op het hoofdkantoor en een tiental andere kantoren 5500 mensen. Niet duidelijk is hoeveel ontslagen hier vallen. Booking.com is een van de grootste werkgevers in Amsterdam.

    Het aantal boekingen bij Booking.com viel in april terug met 85 procent. Het reisbedrijf maakte om die reden in april gebruik van de NOW-steunmaatregel voor loonsubsidie en ontving 64,5 miljoen euro. De steunaanvraag kwam het bedrijf op veel kritiek te staan. Het beursgenoteerde bedrijf maakte vorig jaar 5 miljard dollar winst en had meer dan 12 miljard dollar in kas.

    Volgens de woordvoerder zouden zonder de NOW-regeling nu een groter aantal werknemers door de reorganisatie getroffen zijn.