NOS - economie

NOS Economie
  1. Door een nieuwe rekenmethode ontdekte het CBS dat met name de rijkste Nederlanders meer vermogen hebben dan uit eerdere berekeningen bleek. Dat komt vooral doordat het vermogen uit 'aanmerkelijk belang' 147 miljard euro hoger blijkt dan eerder gedacht. Een huishouden heeft een aanmerkelijk belang als het 5 procent of meer van de aandelen in een bedrijf bezit.

    Ruim 95 procent van dit vermogen uit aanmerkelijk belang is in handen van de rijkste 10 procent van de bevolking. Op basis van de nieuwe berekeningen concludeert het CBS dat de ongelijkheid tussen rijke en arme Nederlanders groter is dan eerder gedacht.

    Het statistiekbureau paste de rekenmethode aan nadat het nieuwe gegevens kreeg van onder meer de Belastingdienst. Daaruit blijkt dat 444.000 huishoudens in 2019 samen een vermogen uit aanmerkelijk belang hadden dat 368,4 miljard euro waard was.

    Alle vermogens samen ook hoger

    Ook het totale vermogen van Nederlandse huishoudens ligt fors hoger volgens de nieuwe berekening. Samen hadden de huishoudens in 2019 een vermogen van 1669 miljard euro. Met de oude rekenmethode zou dat 132 miljard minder zijn.

    Bijna 60 procent van dit vermogen bestaat uit koophuizen. Het op een na grootste deel bestaat uit aanmerkelijk belang (15 procent). In oudere berekeningen werd ruim de helft van dit aanmerkelijk belang over het hoofd gezien.

    840.000 huishoudens hebben een toeslagschuld

    De ongelijkheid valt nog iets groter uit doordat ook een deel van de schulden in de oude rekenmethode werd onderschat. Het gaat om de categorie 'overige schulden'. Daar vallen alle schulden behalve hypotheekschulden en studieschulden onder. "Deze overige schulden heb je vooral bij de armere groepen", zegt Van Mulligen. De overige schulden vallen in 2019 5,9 miljard euro hoger uit door de nieuwe meting: ze komen uit op 113,8 miljard euro in plaats van 107,9 miljard.

    Door nieuwe data van de Belastingdienst kan het CBS voor het eerst ook belastingschulden en toeslagschulden uitsplitsen als subcategorie van de overige schulden. Uit die data blijkt dat in 2019 ruim 650.000 huishoudens samen een belastingschuld van 3,5 miljard euro hadden. In de helft van de gevallen gaat het om een schuld van meer dan 800 euro.

    Het aantal huishoudens met een toeslagschuld ligt nog hoger. 840.000 huishoudens moeten eerder ontvangen toeslagen (gedeeltelijk) terugbetalen aan de Belastingdienst. Het gaat hierbij om allerlei toeslagen samen zoals huurtoeslag, zorgtoeslag en kinderopvangtoeslag. De helft van deze huishoudens heeft een schuld van meer dan 600 euro. De totale toeslagenschuld is 1,2 miljard euro.

  2. De overheid gaat de private schulden overnemen van een groep ouders die gedupeerd is door de toeslagenaffaire. Het gaat om circa 900 ouders die in een schuldtraject zitten. Door de schuld bij bijvoorbeeld de huisbaas en het energiebedrijf over te nemen wil de overheid voorkomen dat schuldeisers de 30.000 euro compensatiegeld van de ouders kunnen opeisen.

    Dat laat demissionair staatssecretaris Alexandra van Huffelen (Toeslagen) weten in een brief aan de Tweede Kamer. "Ik vind het onacceptabel dat deze toeslagouders nog steeds tegen een bestaansminimum leven", schrijft Van Huffelen over de ouders die in een schuldtraject zitten.

    Deze week contact met ouders

    Met de gedupeerde ouders wordt nog deze week contact opgenomen over de financiële compensatie, belooft de demissionair staatssecretaris in de brief. "Gedupeerden die uiterlijk 22 april bereikt kunnen worden, zullen op 30 april worden uitbetaald en in de week van 2 mei het geld op hun rekening hebben staan." Eerder deed Van Huffelen de belofte dat alle gedupeerden voor 1 mei het compensatiebedrag zouden krijgen.

    De 30.000 euro genoegdoening werd eind december toegezegd na een vernietigend rapport van de parlementaire ondervragingscommissie. Die concludeerde dat de ouders ongekend onrecht is aangedaan door de uit de hand gelopen fraudejacht van de Belastingdienst.

    Toen al zei Van Huffelen dat ze hoopte te kunnen vermijden dat de compensatie van ouders die in een schuldtraject zitten direct naar de schuldeisers zou gaan. Om dat te voorkomen werden eerder al alle schulden bij overheidsinstanties kwijtgescholden.

    Nog geen oplossing voor iedereen

    Nu heeft Van Huffelen dus ook een oplossing gevonden voor de schulden bij private schuldeisers zoals energiebedrijven, huurbazen en zorgverzekeraars. Deze oplossing kost de overheid circa 56 miljoen euro.

    Ondanks deze stap is er nog een groep waarbij schuldeisers de compensatie dreigen op te eisen: ouders in een faillissement. "Deze ouders en hun curator worden door ons persoonlijk op de hoogte gesteld dat, indien zij gedupeerd zijn, een eventuele oplossing later zal volgen", schrijft Van Huffelen.

  3. Met de versoepelingen die volgende week ingaan neemt het kabinet een risico, maar het is volgens premier Rutte wel een verantwoord risico. Op de coronapersconferentie zei Rutte vanavond dat er de afgelopen week "niet zo ongelooflijk veel is veranderd" in de cijfers, "maar net genoeg" om de terrassen weer voorzichtig te openen en de avondklok af te schaffen.

    Het kabinet neemt geen gok, zei Rutte. "Gemiddeld is er een stabilisatie te zien in het aantal ziekenhuisopnames en volgens de modellen is er een daling in zicht." Dat er vandaag juist een piek te zien is in het aantal opnames doet volgens hem niet af aan het algemene beeld.

    Toch wijkt het kabinet af van het advies van de deskundigen van het RIVM en het OMT. Die vinden dat er eerst echt een daling te zien moet zijn in de besmettingen en ziekenhuisopnames voordat er versoepeld wordt. Maar Rutte vindt de modellen voldoende betrouwbaar om nu al een eerste voorzichtige stap te zetten.

    'Maatschappelijke afweging'

    "We hebben ook een bredere maatschappelijke afweging te maken", legde de premier uit. "De samenleving snakt naar meer ruimte." Hij noemde het een balanceer-act, omdat het in de zorg nog steeds alle hens aan dek is. "Toch durven we het aan, maar we doen het behoedzaam en voorzichtig."

    De terrassen mogen vanaf 28 april open van 12.00 tot 18.00 uur, onder voorwaarden. Zo moet er een checkgesprek gevoerd worden en mogen er maximaal twee mensen aan een tafeltje zitten. Mensen uit hetzelfde huishouden mogen wel met meer dan twee naar het terras.

    In niet-essentiële winkels is het dan ook niet meer nodig om van tevoren een afspraak te maken, maar het aantal aanwezigen blijft wel beperkt. Bij uitvaarten mogen vanaf volgende week weer 100 mensen aanwezig zijn en in het hoger onderwijs wordt met ingang van aanstaande maandag weer deels fysiek les gegeven.

    Hoop op meer versoepeling

    Rutte beseft dat veel mensen, zeker in de horeca en bij de sportscholen, op meer hadden gehoopt. "Maar het land kan niet ineens helemaal van het slot. We moeten keuzes maken."

    Hij gaat ervan uit dat ook de volgende stappen uit het 'openingsplan' dat het kabinet vorige week presenteerde, op korte termijn gezet kunnen worden. Zeker als het voorspoedig blijft gaan met de vaccinaties, waardoor steeds minder mensen vatbaar zullen zijn voor het virus. "Het vaccin is onze grote troef", zei Rutte.

    Janssen-vaccin wordt ingezet

    Minister De Jonge van Volksgezondheid kondigde aan dat er vanaf morgen weer gevaccineerd zal gaan worden met het Janssen-vaccin. Het Europees Geneesmiddelenbureau (EMA) oordeelde vandaag dat het vaccin ingezet kan worden, ondanks het kleine aantal uitzonderlijke trombosegevallen in de VS. De eerste prikken gaan naar zorgpersoneel en mensen in de geestelijke gezondheidszorg (ggz).

    Volgens De Jonge zijn er inmiddels 4,5 miljoen vaccins gezet in Nederland en daarmee heeft een kwart van alle volwassenen een eerste prik gehad. Als de leveringen van vaccins op peil blijven, kan het "een heerlijke zomer" worden, voorspelde hij.

  4. Het herstel van de economie leidt dit jaar wereldwijd tot de op een na hoogste stijging van de CO2-uitstoot in de geschiedenis. Dat voorspelt het Internationaal Energie Agenschap (IEA) in de Global Energy Review 2021. De organisatie verwacht een toename van bijna vijf procent CO2-uitstoot.

    Het afgelopen jaar nam de uitstoot juist flink af, toen een groot deel van de productie in de wereld stil kwam te liggen als gevolg van de coronapandemie. De belangrijkste oorzaak van de verwachte toename van de CO2-uitstoot is het gebruik van kolen voor de opwekking van elektriciteit. Het gebruik hiervan stijgt met 4,5 procent. Daarmee ligt het gebruik boven het niveau van voor de coronacrisis.

    De stijging van het kolengebruik vindt voor 80 procent plaats in Azië, aangevoerd door China (50 procent). Ook in Europa en de Verenigde Staten stijgt het gebruik van kolen maar hier overschrijdt het niet de hoeveelheden van 2019, denkt het IEA.

    'Groen herstel'

    Politici spreken al een jaar lang over "groen herstel' van de economie na de coronapandemie maar daar lijkt voorlopig geen sprake van te zijn. "Dit is een directe waarschuwing dat het economisch herstel verre van duurzaam is voor het klimaat," zegt IEA-directeur Fatih Birol. "Als overheden over de hele wereld niet snel met maatregelen komen om de uitstoot omlaag te brengen, zal de situatie volgend jaar nog verder verslechteren."

    Birol roept wereldleiders op om tijdens een top met de Amerikaanse president Biden komende vrijdag een begin te maken met aanvullend beleid om de CO2-uitstoot terug te dringen.

    Zon en wind

    Terwijl het gebruik van kolen toeneemt, stijgt tegelijkertijd het aandeel duurzaam opgewekte elektriciteit in de energiemix, met acht procent. Zon en wind leveren daarmee meer dan de helft van de toename in de vraag naar elektriciteit.

    Dertig procent van het wereldwijde elektriciteitsgebruik dit jaar is duurzaam, verwacht het IEA. Dat is een stijging van drie procent ten opzichte van 2019. Ook bij de toename van duurzame energie speelt China de hoofdrol. Het land zorgt waarschijnlijk voor bijna de helft van de toename van duurzaam opgewekte elektriciteit, gevolgd door de Verenigde Staten, Europa en India.

    Minder olie

    De vraag naar olie blijft ondanks het herstel van de economie achter en ligt drie procent onder het niveau van 2019. In het wegtransport wordt pas aan het einde van dit jaar een herstel verwacht in de vraag naar olie.

    Voor de luchtvaart zal dit waarschijnlijk nog veel langer duren. Het IEA verwacht dat de vraag naar kerosine aan het einde van dit jaar nog steeds 20 procent onder het niveau van 2019 ligt. Een volledig herstel van de vraag naar olie zou voor nog eens anderhalf procent extra stijging van de CO2-uitstoot zorgen.

  5. Een voor een hebben ze zich gemeld met hun eigen variant op Clubhouse: van Twitter, LinkedIn tot Spotify en nu ook Facebook en forum Reddit. Allemaal willen ze een plek creëren waar mensen in een virtuele 'kamer' over een onderwerp kunnen praten. Daarmee is het duidelijk dat Clubhouse iets heeft ontdekt met veel potentie. In zekere zin zijn de plannen van concurrenten dan ook een compliment voor het platform. Maar dat gaat gepaard met de boodschap aan de bedenkers: zet je schrap.

    Het zijn weliswaar allemaal verschillende apps, die mensen om verschillende redenen gebruiken. Maar in de kern willen Facebook en co hetzelfde: dat gebruikers bij hén zoveel mogelijk tijd doorbrengen. Dat kan zijn om ervoor te zorgen dat je zoveel mogelijk advertenties kunt verkopen (Facebook), of zodat de waarde van abonnement steeds groter wordt (Spotify).

    Interesse lijkt af te nemen

    Het betekent dat Clubhouse nog meer zijn best zal moeten doen. Het is weliswaar de geestelijk vader van het concept live audio op sociale media, maar dat betekent niet dat Clubhouse daarin ook de grootste gaat worden. Een paar jaar geleden had Snapchat succes met foto's en video's die na 24 uur verdwijnen. Het concept, dat inmiddels bekend is als Stories, werd vervolgens gretig overgenomen door onder meer Instagram. Het bleek daar een enorm succes en voorkwam dat gebruikers een reden hadden om over te stappen.

    De belangstelling in Clubhouse lijkt ondertussen wat te af te nemen. Volgens cijfers van marktonderzoeker Sensor Tower is het aantal downloads sinds maart flink gedaald; in april (tot en met afgelopen zaterdag 616.000 downloads wereldwijd) is er vooralsnog geen stabilisering zichtbaar, maar juist een verdere daling. Hoeveel mensen de app daadwerkelijk gebruiken is niet duidelijk.

    Na een piek in februari is het aantal downloads in maart flink afgenomen:

    Investeerders lijken nog altijd vertrouwen te hebben in de app. Dit weekend werd bekend dat de app een nieuwe investeringsronde heeft binnengehaald. Naar verluidt wordt de app nu gewaardeerd op 4 miljard dollar (omgerekend 3,3 miljard euro). Dat is een verviervoudiging van de waarde bij een investeringsronde in januari.

    Daarnaast zou Twitter volgens persbureau Bloomberg interesse hebben getoond in het overnemen van de app voor datzelfde bedrag.

    Voor Clubhouse, maar net zo goed voor de concurrentie, zal het de komende tijd de uitdaging worden om genoeg gebruikers aan zich te binden. Daarbij hebben de andere apps een belangrijk voordeel: die hebben al vele miljoenen gebruikers die elke maand of zelfs elke dag inloggen. Daar moet de audio-app nog aan werken.

    Beperkingen Clubhouse

    Dat is overigens niet onmogelijk. Je kunt Clubhouse nog steeds alleen gebruiken als je een uitnodiging hebt, die overigens wel steeds breder worden uitgedeeld. Daarnaast is er ook nog steeds geen Android-variant, wat de potentiële doelgroep kleiner houdt. Als die twee dingen veranderen, kunnen er opeens veel meer mensen gebruik van maken.

    Maar het allerbelangrijkste is misschien nog dat gebruikers genoeg interessante gesprekken moeten ontdekken om naar de app terug te keren. Facebook hoopt dat te doen door met hun variant te focussen op groepen. Daar komen mensen vaak al samen, omdat ze een gedeelde interesse hebben en is de kans groter dat je elkaar al kent. Daardoor is het gesprek al snel interessant en de drempel mogelijk lager om deel te nemen. Reddit wil in feite hetzelfde doen en is van plan het in te zetten bij de zogeheten 'subreddits'.

    Zo gaat Facebooks alternatief voor Clubhouse eruit zien:

    Ook wil Facebook, in tegenstelling tot Clubhouse en Twitter, dat gesprekken naderhand bewaard kunnen blijven. En het idee is om deze vervolgens in podcastvorm aan te bieden. Waardoor, als je om welke reden dan ook een gesprek mist, je het nog kunt terugluisteren.

    Plek schoonhouden

    Tot slot wacht al deze apps ook een andere uitdaging: een extra plek waar ze moeten modereren. Clubhouse heeft al laten zien dat het soms lastig is om ongewenste gesprekken snel offline te halen.

    Met name Facebook heeft hier al heel veel ervaring mee. Tegelijkertijd zijn Facebook Groepen juist een plek gebleken waar discussies snel kunnen radicaliseren; ook is live audio modereren weer iets anders dan een stuk tekst of een video.