NOS - economie

NOS Economie
  1. Ondanks de druk op de capaciteit van het stroomnet, gaf toenmalig minister Wiebes van Economische Zaken en Klimaat voorrang aan Facebook voor een aansluiting op het hoogspanningsnet. Dat schrijft NRC op basis van documenten die zijn gepubliceerd na een Wob-verzoek van De Telegraaf.

    Het gaat om het bouwen van een van de grootste datacentra van Europa, waar de gemeente Zeewolde vorige week mee instemde. Als het moederbedrijf van Facebook geen toestemming kreeg voor het bouwen ervan zou Facebook volgens de krant "op zoek gaan naar een andere investeringsplek", en dus een ander land in Europa.

    Het ministerie laat desgevraagd weten dat Wiebes voor zijn besluit contact heeft gehad met de provincie Flevoland en gemeente Zeewolde. Zij gaven aan veel belang te hechten aan de vestiging van het datacentrum.

    Topambtenaren kritisch

    Maar die afweging was niet in lijn met het advies van topambtenaren, die daarin hun twijfel uitspraken over het vestigen van een "gigantisch datacentrum". Uit de Wob-stukken blijkt dat er kritiek is op de economische meerwaarde ervan, omdat er maar weinig mensen werken en ze doorgaans door buitenlandse aannemers worden gebouwd.

    Ook zou door de goedkeuring alle algemene procedures voor grootgebruikers van elektriciteit aan de kant zijn geschoven. Dat Facebook voorrang heeft gekregen, wringt met de capaciteitsproblemen van het elektriciteitsnetwerk, waar onlangs nog voor werd gewaarschuwd door netbeheerders.

    Facebooks moederbedrijf meldde zich in het najaar van 2019 bij de gemeente Zeewolde om er een campus en datacenter te vestigen. Daarvoor is 1,6 miljoen vierkante meter gereserveerd. Volgens Omroep Flevoland is er ook onenigheid over het bouwen van het datacenter. De gemeenteraad neemt 16 december een definitief besluit over de plannen.

  2. Het Europees Parlement is zeer kritisch op de manier waarop in Europa vee wordt getransporteerd. Een parlementaire enquêtecommissie die daar anderhalf jaar onderzoek naar deed, pleit voor strengere regels en hekelt het toezicht door EU-landen op veetransporten.

    Er ging van alles mis de afgelopen jaren. Dieren werden vervoerd in extreme hitte, met te weinig water en voedsel en in te volle laadruimtes.

    Om dit soort misstanden voortaan te voorkomen roept de commissie-Anit de Europese Commissie en de EU-lidstaten op om zich meer in te spannen voor dierenwelzijn tijdens het vervoer en om de Europese regels aan te passen.

    Camera's en thermometers

    De Europarlementariërs willen dat er camera's in de voertuigen komen. Daarnaast vragen ze lidstaten om transporten alleen toe te staan als het tussen de 5 en 30 graden is. Nu is de maximale temperatuur 35 graden. Er moet bovendien apparatuur in de vrachtwagens komen om de temperatuur, luchtvochtigheid en ammoniakgehaltes te meten.

    In juni riepen dierenorganisaties in Nederland ook al op tot strengere regels voor diertransporten bij hitte. Koepelorganisatie Vee & Transport geeft aan dat de sector in Nederland zelf 27 graden als grens probeert aan te houden, boven de 30 graden is export niet de bedoeling.

    Geen levende dieren

    Verder pleiten de parlementariërs voor een ingrijpende transitie waardoor uiteindelijk geen levende dieren meer vervoerd worden. In plaats van fokvee zouden dan embryo's en zaad in de vrachtauto's gaan en in plaats van slachtvee vlees en karkassen.

    De Europese Commissie moet hier uiterlijk in 2023 een plan voor hebben, schrijven de parlementariërs. Vooruitlopend daarop vragen ze om een verbod op vervoer van jonge dieren.

    'Beter handhaven'

    De aanbevelingen kunnen niet gelijk rekenen op enthousiasme bij Vee & Transport. "Het zou beter zijn om vol in te zetten op handhaving in alle lidstaten", zegt voorzitter Helma Lodders. "Anders zit je straks hier met strengere regels, terwijl in andere landen niet gehandhaafd wordt. Dat is nu al het geval, vooral in de zuidelijke lidstaten."

    Het verbod op vervoer van levende dieren ziet Vee & Transport niet als haalbaar. "Vanuit Nederland is er nauwelijks langeafstandsexport van slachtvee. Maar wel veel van fokvee", zegt Lodders. "Dat blijft nodig. Er is vraag van landen buiten Europa die hun voedselvoorziening willen opbouwen. Die hebben niets aan sperma en embryo's zonder hoogwaardig fokvee."

    In januari spreekt het Europees Parlement in de plenaire vergadering over de aanbevelingen van Anit. Dan kunnen ze definitief vastgesteld worden.

  3. Gemeenten zijn positief over een plan waarin ze bij nieuwbouwprojecten voorrang mogen geven aan bewoners uit eigen stad of dorp. "Dit gaat werken", zegt wethouder Songül Mutluer van de gemeente Zaanstad. "We hebben veel jonge mensen die graag in de eigen stad willen blijven."

    Demissionair minister van Binnenlandse Zaken Kajsa Ollongren kwam vorige maand met het voorstel. De voorrang voor eigen inwoners geldt voor sociale nieuwbouwwoningen tot 355.000 euro, wat ook de grens is voor de Nationale Hypotheek Garantie volgend jaar. Maximaal 30 procent van de woningen mag via deze voorrangsregeling worden toegewezen.

    Ook mensen met economische binding

    Volgens het plan mag een gemeente behalve aan eigen inwoners ook voorrang geven aan mensen die er nog niet wonen, maar die wel een economische binding met de plaats hebben. Daarvan zouden bijvoorbeeld leraren, politieagenten of verpleegkundigen die moeilijk aan een woning komen kunnen profiteren.

    Nu is het voor gemeenten nog verboden om voorkeur te geven aan eigen inwoners. Alleen op de Waddeneilanden geldt nu een uitzondering.

    Concurrentie van Randstad

    De Volkskrant schrijft over het plan en heeft een aantal gemeenten gesproken die de voorrang graag in hun gemeente willen toepassen. Dat geldt voor de gemeente Zaanstad, Ede, Vijfheerenlanden, Utrechtse Heuvelrug, Bergen in Noord-Holland en Oldebroek.

    De gemeenten zeggen dat nu veel nieuwbouwhuizen worden gekocht door inwoners van buiten de stad, bijvoorbeeld van mensen uit de Randstad. Daardoor is het voor starters uit de eigen streek moeilijk om ertussen te komen.

    "De schaarste is groot en vooral eigen inwoners vissen achter het net. Wij hebben veel mensen uit Amsterdam die hun huizen voor een zeer groot bedrag verkopen en vervolgens in Zaanstad een hoog bod kunnen doen. Daarmee komen starters die graag in de eigen gemeente willen blijven wonen in de knel", zegt wethouder Songül Mutluer van de gemeente Zaanstad in het NOS Radio 1 Journaal.

    Lenen makkelijker

    "Het is bedoeld voor de groep die tussen wal en schip belandt: zij komen niet aan een sociale huurwoning en krijgen onvoldoende geld van de bank voor een koopwoning, als die er überhaupt al is. Voor die mensen hebben we gezegd: we gaan als gemeente interveniëren."

    "De gemeente blijft voor een deel eigenaar van de grond en voor een deel van de stenen. Een starter kan vervolgens met deze constructie eigenaar worden van een koopwoning en hoeft bij de bank maar 100.000 euro te lenen voor een woning tussen de 200.000 en 250.000 euro."

    Het voorstel van Ollongren ligt voor ter consultatie, waarna het plan eventueel wordt aangepast voor een definitieve versie. Daarna wordt er in het parlement over gestemd.

    Ollongren zei vanochtend in een toelichting dat het kabinet "echt ruimte wil houden voor groepen die anders buiten de boot vallen, omdat het gewoon te duur wordt." Ze benadrukte dat het aan de gemeenten om de regels in te vullen: "Die kunnen beter sturen en ervoor zorgen dat de woningmarkt beter toegankelijk blijft."

    Opkoopbescherming

    Eerder werd bekend dat het voor gemeenten mogelijk wordt om bestaande woningen af te schermen van opkopers. Ze mogen wijken en huizen in hun gemeente aanwijzen waarvoor een opkoopbescherming geldt. Alleen mensen die zelf in het huis gaan wonen, mogen dan de woning kopen.

  4. Alles wat met Pokémon heeft te maken, het boek over kroonprinses Amalia, bordspellen en Lego. Het zijn zomaar enkele verkooptoppers in aanloop naar 5 december dit jaar. Ondanks corona geeft de Sint veel geld uit, zowel online als in fysieke winkels. Ondernemers zijn gematigd tevreden.

    De Libris-boekhandels zagen in november de omzet met 20 procent stijgen ten opzichte van vorig jaar. "Mensen zijn duidelijk eerder begonnen met kopen, waartoe ook door de winkels is opgeroepen in verschillende campagnes", zegt Marcel de Groot, marketingmanager van Libris.

    "Maar we zien ook dat dagomzetten enorm grillig verlopen. Afgelopen dagen was het slecht weer, dan zie je dat gelijk terug in de omzet. Daar profiteert internet dan weer van."

    'Herdrukken moeilijk'

    De spanning in boekwinkels neemt overigens wel toe. "Als er nu boeken uitverkocht raken, wordt het moeilijk om voor Kerstmis nog een herdruk te krijgen. Dat komt door de schaarste aan papier", aldus De Groot.

    De koepel van webwinkels, Thuiswinkel.org, ziet ook dat consumenten dit jaar veel eerder zijn begonnen met de sinterklaasinkopen. "Half oktober had bijna een derde van de Nederlanders al sint-aankopen gedaan", zegt algemeen directeur Marlene ten Ham. "Half november was dit gestegen naar 45 procent. In 2020 was dat rond die tijd 36 procent."

    De verwachting is, zo zegt Ten Ham, dat er in totaal voor Sinterklaas meer dan honderd miljoen pakketten worden bezorgd. "Op de piekmomenten zijn dat meer dan twee miljoen pakketjes per dag via PostNL en 1,2 miljoen stuks via DHL."

    Kruidvat verkoopt, net als vorig jaar, heel veel schoencadeautjes. Het gaat dan om producten voor minder dan vijf euro. "Opvallend is de populariteit van Pokémon-producten", zegt woordvoerder José Mes. "Zeer succesvol blijven Lego en Playmobil."

    Ook via internet ziet Kruidvat de vraag naar speelgoed toenemen. "Dit jaar zien we een groei van vijftig procent van verkoop in bordspellen en babyspeelgoed. En we verkopen steeds meer snoep online."

    Top 1 Toys: 'blij dat we open mogen blijven'

    De nummer twee in speelgoed, achter marktleider Intertoys, is Top 1 Toys. Directeur verkoop Hans Hummelink is tevreden: "Wij maken een prima periode door. We zijn natuurlijk ook dolblij dat we open mogen blijven. En ondanks internet zien we toch heel veel mensen die met sinterklaasverlanglijstjes naar de winkel komen. Al met al denk ik dat we uitkomen op eenzelfde resultaat als vorig jaar."

    Ook Action klaagt niet. Alle winkels merken dat mensen erop inspelen dat ze in december meer thuis moeten zitten: "Knutselartikelen, spelletjes en puzzels doen het goed", zegt een woordvoerder.

    PostNL en DHL waarschuwen ondertussen voor oplopende bezorgtijden. De periode tussen Black Friday en Sinterklaas is de drukste van het jaar voor de bezorgdiensten.

  5. Shell ziet af van verdere ontwikkeling van een olieveld in de Noordzee. Het olie- en gasbedrijf zegt dat er onvoldoende economisch voordeel te behalen valt bij het project; ook zou de kans op vertragingen groot zijn.

    Er bestond al lange tijd veel kritiek op de plannen van Shell om naar olie te boren in het olieveld Cambo, bij de Shetlandeilanden ten noordoosten van Schotland. Greenpeace had het voornemen een rechtszaak aan te spannen tegen Shell vanwege de boorplannen. De milieuorganisatie laat tevreden weten dat de ontwikkeling van het Cambo-veld een "dodelijke klap" lijkt toegebracht.

    Shell is slechts een aandeelhouder van het olieveld. De meerderheid van de aandelen is in handen van het Britse Siccar Point Energy. Die zegt teleurgesteld te zijn in de beslissing van Shell. Volgens de aandeelhouder is het Cambo-veld belangrijk voor de energiezekerheid van het Verenigd Koninkrijk.

    De topman van Siccar Point zegt samen met de Britse overheid de ontwikkeling van het olieveld verder te onderzoeken. Het olieveld is hoogstwaarschijnlijk goed voor 170 miljoen vaten olie.

    Het Verenigd Koninkrijk wil in 2050 CO2-neutraal zijn.