Slakkengang

NOS nieuwsuur

Nieuwsuur
  • Steeds meer hoogopgeleide professionals uit de stad kiezen ervoor om een regeneratieve boerderij te beginnen. Ook reguliere boeren schakelen over op deze ecologische vorm van landbouw. Een groeiende trend die ook internationaal op veel aanhangers kan rekenen.

    "Regeneratieve landbouw is een vorm van duurzame landbouw", legt Mark Manshanden uit. Hij is landbouweconoom aan de Wageningen University & Research. "Met name door het hele sterke focus op levendige bodem is het anders dan andere duurzame landbouwprincipes. Een gezonde bodem is divers, daardoor is het weerbaarder tegen ziektes, extremer weer en klimaatverandering."

    Voormalig consultant Jaap Fris besloot twee jaar geleden om samen met compagnon Niels Moshagen zo'n ecologische boerderij te beginnen. "Twee jaar geleden had ik nog computervingers; we zaten op kantoor. Nu ben ik elke dag buiten bezig in de grond, en kan ik m'n telefoon niet eens openen omdat m'n vingers zo ruw zijn geworden."

    Naast Fris gooide ook voormalig landmacht officier Howard Koster zijn leven om, om te werken op een regeneratieve boerderij:

    Het beginnen van een regeneratieve boerderij is ook internationaal steeds populairder. De film The Biggest Little Farm, over succesvolle Californische pioniers is inmiddels een hit. Ook de beroemde presentator Jeremy Clarkson van Top Gear begon met vallen en opstaan een regeneratieve boerderij, te zien in een nieuwe tv-serie.

    In Nederland zijn er inmiddels drie coöperaties die op deze wijze produceren. En ook al verschillen die coöperaties onderling, overeenkomst is dat ze financiering krijgen van burgers en investeerders die willen dat groente en fruit zonder bestrijdingsmiddelen in de buurt worden verbouwd.

    Howard Koster, ruilde zijn werk bij de landmacht in voor het boerenbestaan en werkt nu op de regeneratieve burgerboerderij Biesterhof in Millingen. "Ik ben meerdere malen uitgezonden geweest, onder andere naar Mali, maar ik moest steeds meer mensen uitleggen wat we gingen doen. Terwijl ik het er steeds minder mee eens was. Toen dacht ik: of ik blijf dit doen en ik word een oude bittere man, of ik stop ermee en ga mijn idealen herontdekken. Hier word ik iedere ochtend wakker met zingeving en zie ik resultaat van de energie die ik er in stop."

    Traditionele boeren uit de omgeving reageerden aanvankelijk met argwaan en scepsis op de komst van de nieuwe regeneratieve boeren. Maar langzamerhand ontstaat er een band én afhankelijkheid: zowel Koster als Fris hechten zeer aan uitwisseling met de ervaren collega's.

    "Er is zo veel dat je moet kunnen, dat is echt niet normaal", zegt Koster. "Ik heb weliswaar biologische landbouw gestudeerd in Wageningen, maar hoe je in de praktijk boert, daar had ik geen idee van. Laat staan hoe je een maaimachine achter de trekker hangt." Hij hoopt over tien jaar zelfstandiger te zijn, maar heeft nu de hulp van anderen, zoals boer Wouter Vierboom, nog nodig.

    Vierboom zal voorlopig zelf niet snel overstappen op regeneratief boeren. "Bij mij staat de kwaliteit van de bodem ook voorop, maar ik snijd met regeneratief boeren in mijn eigen portemonnee."

    Voor Koster geldt dat niet, doordat het land gekocht is door een burgercoöperatie. "Wij betalen geen pacht en zijn niet van banken afhankelijk. Daarom kunnen wij ervoor kiezen om die bodem voorop te stellen."

    Het nieuwe normaal

    Volgens landbouweconoom Manshanden is het zogeheten regeneratieve boeren duidelijk een trend in Nederland. "We verwachten dat het de komende jaren van enkele tientallen kan uitgroeien tot zo'n duizend boerderijen."

    Dat het snel uitbreidt, is mede te danken aan financiering vanuit het Groeifonds dat nog door het vorige kabinet is ingesteld. Inmiddels proberen ook grote voedselproducenten als Jumbo, Agrifirm en Unilever regeneratieve landbouw uit. Manshanden verwacht dat de regeneratieve landbouw na 2030 het "nieuwe normaal" zal worden.

  • Nieuwsuur deed onderzoek naar donaties die via een in Nederlands gevestigd bedrijf bij Russische militairen terechtkomen. In dit artikel hebben we de volledige correspondentie opgenomen met CEBC en MyGames en reacties van andere betrokken partijen.

    CEBC BV

    Lees hier de correspondentie met CEBC.

    MyGames

    Lies hier de correspondentie met MyGames

    Ministerie van Buitenlandse Zaken

    Lees hier de reactie.

    De Nederlandsche Bank

    Lees hier de reactie van De Nederlandsche Bank.

  • Russische militairen zamelen via Rusland-gezinde influencers geld in om uitrusting te kopen voor de oorlogsvoering in Oekraïne. Nieuwsuur ontdekte dat die betalingen veelal lopen via een bedrijf dat is gevestigd in Nederland. Lees hieronder de verantwoording van ons onderzoek.

    Voor dit verhaal monitorden we verschillende Telegram-groepen die gebruikmaakten van links naar Boosty en het kleinere daaraan gelieerde DonationAlerts. Het grootste account is @warhistoryalconafter van Kirill Fedorov. Fedorov deelt regelmatig posts over de apparatuur die hij gedoneerd heeft aan Russische brigades. Ook publiceert hij video's waarin Russische militairen de volgers van Fedorov bedanken voor hun donaties.

    De gezichten van de militairen worden onherkenbaar gemaakt. Vaak zijn ook herkenningspunten in de omgeving vervaagd om de locatie van de brigades niet vrij te geven. Dit maakt verificatie lastig: is de apparatuur daadwerkelijk bij het Russische leger terechtgekomen?

    We hebben gekeken naar wat we wel konden verifiëren. Vaak poseren de militairen met de ontvangen spullen voor bijvoorbeeld een vliegtuig of helikopter. In een aantal van de geanalyseerde foto's zien we de militairen bijvoorbeeld poseren voor een Su-25, een grondaanvalsvliegtuig dat momenteel ingezet wordt in Oekraïne. Op andere foto's staan ze voor een Ka-52-helikopter, ook op dit moment actief in Oekraïne. We legden onze bevindingen voor aan een onafhankelijke expert die onze conclusie over de voertuigen bevestigde.

    Ook keken we of de dronedetectors en GPS-horloges die de militairen toonden, overeenkwamen met de producten die Fedorov zegt te doneren. Met behulp van Reverse Image Search via Google en Yandex vergeleken we de detectors en horloges met productfoto's om na te gaan of het hier inderdaad om apparatuur gaat die kan worden ingezet voor militaire doeleinden. Op basis van de militaire voertuigen op de achtergrond en de verificatie van de geleverde producten is het aannemelijk dat het hier inderdaad gaat om apparatuur die terechtkomt bij Russische brigades die in Oekraïne strijden.

    Special Forces-incident

    Op 6 maart deelt Fedorov een post over een incident waarbij zes Oekraïense militairen zijn gedood. Hij claimt daarbij dat de militairen zijn gespot dankzij de door hem geleverde powerbank die de warmtebeeldcamera zou aandrijven. Om erachter te komen of dat klopt, zijn we dit incident nader gaan onderzoeken.

    Volgens verschillende pro-Russische Telegram-accounts en websites zoals Politnavigator zijn minstens zes Oekraïense militairen van de 73rd Marine Special Forces om het leven gekomen toen zij een operatie uitvoerden aan de kust van het eiland Tendrivska kosa in Cherson.

    Andere Russische bronnen melden 20 doden, maar op de gepubliceerde foto's van de boot zijn zes dode militairen te zien. Het officiële Telegram-kanaal van de Oekraïense Special Forces bevestigt dat er op 28 februari militairen van het 73rd Naval Special Operations Center zijn omgekomen bij een operatie.

    Fedorov's claim dat de warmtebeeldcamera waarmee de Russische troepen de Oekraïense Special Forces zagen, werd aangedreven door de 160.000 mAh powerbank die hij doneerde, valt niet onafhankelijk te bevestigen.

    The Imperial Club

    Om te kijken welke Telegram-kanalen nog meer gebruikmaken van Boosty, hebben we de tool Telemetrio ingezet. Door te zoeken op de Boosty-link, kregen we honderden resultaten. Die hebben we doorgespit. We vonden met deze methode meerdere Telegram-kanalen die Boosty ook inzetten om geld in te zamelen voor apparatuur, munitie en militaire uitrusting voor het Russische leger.

    Een van die kanalen is The Imperial Club, dat in februari 2024 een YouTube-video postte waarbij drie Russische militaire bloggers naar de bezette stad Loehansk (Oost-Oekraïne) rijden om een wagen vol spullen af te leveren. We verifieerden deze video door drie aanknopingspunten in de video te verifiëren. Daarmee konden we bevestigen dat de drie mannen inderdaad in de winter in Loehansk zijn geweest.

    Aan de hand van het militaire embleem op de arm van de mannen die de spullen aannemen, konden we achterhalen dat zij militairen van het Oeral-bataljon zijn.

    Dit bataljon werd volgens het Institute for the Study of War (ISW) in oktober 2023 omgedoopt tot de "137th Separate Motorized Rifle Brigade". Volgens DeepStateMap, een online interactieve kaart die bijhoudt waar troepen in Oekraïne gestationeerd zijn, vecht de 137e brigade op dit moment zo'n 175 kilometer ten noordwest van Loehansk aan de frontlinie.

    Smirnov

    Het derde Telegram-kanaal dat veelvuldig Boosty inzette, is @bolshiepushki. Aleksej Smirnov reist zelf regelmatig af naar bezet Oekraïens gebied en de frontlinie en deelt ook video's van zichzelf waar hij zelf meevecht.

    Om te bevestigen of hij inderdaad in Oekraïens bezet gebied komt, verifieerden we een video van 12 juli 2024. De video is een compilatie waarin Smirnov en zijn compagnon tassen met voedsel en andere humanitaire goederen uitdelen aan bewoners. Dankzij deze video kunnen we bevestigen dat Smirnov recentelijk in Staromykhailivka, een nederzetting in de Donbas, is geweest. In andere video's op zijn kanaal laat Smirnov zien welke droneonderdelen hij met behulp van donaties heeft aangeschaft.

  • Russische militairen ontvangen gelddonaties van mensen binnen en buiten Rusland om materiaal te kunnen aanschaffen voor de oorlogsvoering tegen Oekraïne. Veel van die donaties lopen via een betaalplatform van een bedrijf dat is gevestigd in Nederland, blijkt uit onderzoek van Nieuwsuur. Volgens experts duidt alles erop dat de Russische eigenaar van het bedrijf op deze manier westerse sancties omzeilt.

    Russische militairen aan het front krijgen niet altijd de uitrusting die ze nodig hebben en roepen daarom hulp in van medestanders. Ze laten in filmpjes zien welke spullen ze nodig hebben en Rusland-gezinde influencers verspreiden die op sociale media, zoals Telegram. Daar roepen ze op geld te doneren.

    Een van die influencers is Kirill Fedorov. Op zijn kanaal met meer dan 500.000 volgers post hij anti-Oekraïense, militante berichten en zamelt hij via het Nederlandse Boosty geld in om uitrusting te kopen voor Russische militairen. Hij stelt dat hij zo al honderden militairen aan spullen heeft geholpen als drones, radio's en gps-horloges. Hij claimt zelfs dat een Russische legereenheid zes Oekraïense special forces te hebben omgebracht dankzij materiaal dat is gekocht met door hem ingezamelde donaties. Fedorov richt zich expliciet op donateurs buiten Rusland.

    De financiële inlichtingeneenheid Financial Intelligence Unit-Nederland (FIU) is bezorgd over de uitkomsten van het Nieuwsuur-onderzoek. De FIU moet de integriteit van het financiële stelsel waarborgen. FIU-hoofd Hennie Verbeek-Kusters: "De ontvangers van de gelden tonen in filmpjes: 'Kijk, hier hebben we jullie geld voor gebruikt.' Dit is zo openlijk dat het me zorgen baart."

    Kijk in deze video hoe Fedorov zijn volgers oproept te doneren, en laat zien waar dat geld terechtkomt:

    Vanwege EU-sancties kan er niet zomaar geld worden overgemaakt naar Rusland. Fedorov vraagt zijn volgers daarom via crypto te betalen, maar wijst ook op een andere betaalmogelijkheid: het platform Boosty. Die site biedt donateurs van buiten Rusland de mogelijkheid geld over te maken naar Russische bankrekeningen, dus ook voor het Russische leger: "Dan is er sprake van sanctie-ontwijking en dat is een misdrijf", zegt Verbeek-Kusters.

    Mediaondernemer Derk Sauer, uitgever van de digitale krant The Moscow Times, kent Boosty. Het platform is een van de weinige mogelijkheden voor Sauer en zijn krant om donaties te ontvangen van Russische burgers die de krant willen steunen. Toch gebruikt hij het niet. "Boosty is van een bedrijf dat duidelijke contacten heeft met het Kremlin. De kans dat gegevens van mensen die geld geven terechtkomen bij de Russische veiligheidsdiensten, vinden wij te groot."

    Opmerkelijk adres

    Het bedrijf achter Boosty, CEBC, is een BV met een opmerkelijk adres: de hal van een Zwols verzorgingstehuis. Alles wijst erop dat CEBC een brievenbusfirma is. CEBC is onlangs verhuisd naar een Amstelveens kantoor.

    CEBC blijkt weer een dochterbedrijf van een grote game-ontwikkelaar, MyGames, gevestigd in Amsterdam-Zuidoost. Dat bedrijf was tot de Russische invasie onderdeel van internetgigant VKontakte (VK), ook wel bekend als het Russische Facebook, gelieerd aan het Kremlin.

    De baas van MyGames is de Russische investeerder Aleksandr Tsjatsjava. Kort na het begin van de oorlog koopt hij het bedrijf voor 'slechts' 600 miljoen euro over van VK. Opmerkelijk, vindt Sauer: "Toen het te koop kwam, boden anderen wel twee keer zoveel. Ze hebben het toch voor maar 600 miljoen euro verkocht aan Tsatsjava, die goed bevriend was met de CEO van VK, Vladimir Kiriënko. En dat is weer de zoon van de stafchef van Poetin."

    Kiriënko werd kort na de Russische inval op de sanctielijst gezet, waarna hij MyGames dus voor een habbekrats aan zakenvriend Tsjatsjava verkocht. En omdat deze níet op de sanctielijst staat, kunnen de zaken doorgaan, ook betalingen via Boosty van mensen buiten Rusland aan Russische militairen.

    Sanctielijst

    Het moment van verkoop, het lage aankoopbedrag en de persoon van de koper doen vermoeden dat Tsjatsjava een stroman is, die door de werkelijke eigenaren wordt ingezet om sancties te omzeilen. Tsjatsjava zou daarom op de sanctielijst geplaatst kunnen worden, zegt FIU-baas Verbeek-Kusters. "Maar daarna is het zaak om dit te blijven volgen. Want wat gebeurt er dan met die bedrijven? Het is niet de verwachting dat ze failliet gaan of stilvallen als de CEO wegvalt. Het is voor de Russen blijkbaar nog steeds belangrijk om dit soort bedrijven te laten werken."

    Verbeek-Kusters roept instanties als banken en advocaten op om zich bij de FIU te melden als ze meer weten. De fiscale inlichtingen- en opsporingsdienst (FIOD) en het OM geven geen antwoord op vragen over sanctieschendingen door MyGames, CEBC en Boosty. Ze kunnen niet bevestigen of er een strafrechtelijk onderzoek loopt.

  • Donaties aan Russische militairen lopen via Nederlands bedrijf

    Russische militairen ontvangen gelddonaties van mensen binnen en buiten Rusland om materiaal te kunnen aanschaffen voor oorlogsvoering tegen Oekraïne. Veel van die donaties lopen via een betaalplatform van een bedrijf dat is gevestigd in Nederland, blijkt uit onderzoek van Nieuwsuur. Volgens experts duidt alles erop dat de Russische eigenaar van het bedrijf op deze manier westerse sancties omzeilt. Verslaggever Siebe Sietsma schuift aan in de studio.

    Nieuwe geweldsgolf in het Midden-Oosten

    Terwijl het geweld oplaait in Gaza en op de Westelijke Jordaanoever, en ook de spanningen tussen Israël en Hezbollah blijven voortduren, bezoekt de Israëlische premier Benjamin Netanyahu Amerika. Vanavond spreekt hij het Congres toe. Welke boodschap geeft hij de Amerikaanse politici mee?

    Ook kijken we in Gaza naar Khan Younis, in het zuiden. Het dodental daar als gevolg van de nieuwe Israëlische inval is gestegen naar 121. Daarnaast meldt Reuters negen doden bij een Israëlische aanval in het verstedelijkte vluchtelingenkamp Bureij in Centraal-Gaza.

    Populair: kantoorbaan inruilen voor boerenleven

    Terwijl ieder jaar zo'n duizend traditionele landbouwbedrijven sluiten, besluiten steeds meer professionals uit andere beroepen om boer te worden op een zogeheten regeneratieve boerderij. Ook reguliere boeren gaan over op deze duurzame vorm van landbouw.

    Waar komt deze trend vandaan en wat vinden 'traditionele' boeren ervan?