Slakkengang

NOS nieuwsuur

Nieuwsuur
  1. Rapport over steun aan Syrische strijders

    De regering nam grote risico's met een steunprogramma aan Syrische strijdgroepen. Dat schrijft een onderzoekscommissie, die zegt dat het ministerie van Buitenlandse Zaken "als het ware boven het eigen gewicht heeft gebokst". Het is onduidelijk waar de steun, miljoenen euro's aan materiaal, is terechtgekomen en hoeveel groeperingen er zijn gesteund.

    De Tweede Kamer had op het onafhankelijke onderzoek aangedrongen na publicaties van Trouw en Nieuwsuur. Die onthulden in 2019 dat verschillende strijdgroepen die Nederlandse steun kregen, mensenrechten schonden en samenwerkten met terroristen.

    CEO Essent over prijsplafond

    Het is na een lang traject van onderhandelingen eindelijk definitief: vanaf 1 januari komt er een prijsplafond voor gas en elektriciteit. Dat betekent dat er vanaf die datum een maximale prijs per m3 gas en kWh stroom geldt en dat energiebedrijven maar tot een bepaalde marge winst mogen maken.

    Hoe bereiden energiebedrijven zich voor op deze nieuwe situatie? En wat vinden zij van de regeling? We bespreken het in de studio met Resi Becker, bestuursvoorzitter van energieleverancier Essent.

    Oppositiepoliticus cel in voor verspreiden 'nepnieuws'

    De Russische oppositiepoliticus Ilja Jasjin heeft volgens de rechtbank in Moskou nepnieuws verspreid en krijgt daarvoor een celstraf van 8,5 jaar. Volgens de rechtbank heeft hij met dit nepnieuws het Russische leger in diskrediet gebracht.

    Jasjin is niet de eerste die om die reden de gevangenis in moet. Kort na de Russische invasie voerde Moskou een wet in die volgens critici gebruikt wordt om tegenstanders de mond te snoeren. We spreken erover met correspondent Iris de Graaf.

  2. De Russische oppositiepoliticus Ilja Jasjin heeft volgens de rechtbank in Moskou nepnieuws verspreid en krijgt daarvoor een celstraf van 8,5 jaar. Volgens de rechtbank heeft hij met dit nepnieuws het Russische leger in diskrediet gebracht.

    In april besteedde Jasjin in een live-uitzending op Youtube aandacht aan verhalen in westerse media over de misdaden in de Oekraïense plaats Boetsja. Daar werden tientallen lijken aangetroffen nadat het Russische leger zich had teruggetrokken. Jasjin twijfelde openlijk aan de officiële Russische lezing dat de foto's van burgerslachtoffers in de straten van deze voorstad van Kiev gemanipuleerd zijn.

    'Hysterisch vonnis'

    In een schriftelijke verklaring op sociale media noemt Jasjin zijn veroordeling een "hysterisch vonnis" waarmee de autoriteiten iedereen bang willen maken. "In feite tonen ze alleen maar hun zwakte. Sterke leiders zijn kalm en zelfverzekerd, en alleen zwakke proberen iedereen de mond te snoeren, om elk meningsverschil uit te bannen."

    Correspondent Iris de Graaf is bij de uitspraak:

    Kort na de Russische invasie voerde Moskou een wet in die volgens critici gebruikt wordt om tegenstanders de mond te snoeren. Iedereen kan worden vervolgd die nepnieuws zou verspreiden waarmee de strijdkrachten in diskrediet zouden worden gebracht.

    Een collega van Jasjin kreeg deze zomer een celstraf van zeven jaar omdat hij de oorlog een oorlog noemde. Veel politici en journalisten zijn vanwege de wet het land ontvlucht.

    Eerder deze week zei Jasjin, die werkte in de gemeentepolitiek in Moskou, dat hij nooit zou vluchten. "Het is beter om tien jaar achter de tralies door te brengen als een eerlijk man, dan in stilte te branden, beschaamd over het bloed dat je regering heeft vergoten."

    Populair op sociale media

    Naast zijn politieke werk runt Jasjin een populair Telegramkanaal. Zijn YouTubekanaal heeft meer dan 1,2 miljoen abonnees. Daar deelt hij veel video's, sinds februari veelal met kritiek op het Russische optreden in Oekraïne.

    Volgens Jasjin is de naam Poetin nu verbonden met de woorden dood en vernietiging. De Russische president heeft velen naar een "monsterlijke oorlog" gestuurd, schrijft hij op Twitter. "Velen zullen verlamd en gek worden van wat ze hebben gezien en meegemaakt. Voor jou zijn het gewoon statistieken van verliezen, getallen in kolommen, maar voor veel gezinnen is het de ondragelijke pijn van het verlies van echtgenoten, vaders en zonen. U ontneemt de Russen hun huis."

  3. Het is zeer waarschijnlijk dat Harry en Meghan, met hun Netflix-documentaire, hun hand hebben overspeeld. Want wie in het Verenigd Koninkrijk aan de koninklijke familie komt, komt nog steeds aan zeer veel Britten. Dat zeggen oud-correspondent Tim de Wit en James Brilliant, een Britse expert reputatiemanagement.

    "Met deze serie verbranden ze alle bruggen achter zich", aldus Brilliant, expert op het gebied van strategische communicatie. "En dat is allesbehalve goed voor hun reputatie in het Verenigd Koninkrijk."

    Hij noemt de serie één groot "ijdelheidsproject". In Groot-Brittannië is de verwarring daarover groot, zegt Brilliant. "De grootste frustratie onder de Britten is dat Harry en Meghan een rustig leven wilden, zonder schijnwerpers van de tabloids. En nu komen ze met een serie, eerder al met een Meghan-podcast, en binnenkort met Harry's autobiografische boek."

    Ook oud-correspondent Tim de Wit ziet het beeld in Groot-Brittannië kantelen. "Mensen vinden dat ze bezig zijn om de koninklijke familie te beschadigen en daar ook nog heel veel geld aan verdienen. En met een koning Charles die nog niet eens is gekroond, vinden velen het niet passen om over de rug van de koninklijke familie je gram te halen."

    De serie is in het Verenigd Koninkrijk het gesprek van de dag:

    Volgens beiden is de Britse koninklijke familie - ondanks alle schandalen en onenigheid - nog steeds immens populair. Al staat de jongere generatie meer open voor Harry en Meghan. Vooral jongere Britten en Britten met een migratieachtergrond zijn eerder geneigd om het tweetal te steunen in hun gevecht om de waarheid, zegt De Wit.

    Die waarheid is de waarheid van Harry en Meghan, de reden waarom het stel uit de koninklijke familie is gestapt. Het stel noemt de worsteling met de Britse (roddel)pers, ze beschuldigen het paleis van vieze spelletjes met diezelfde pers én benoemen een diepgeworteld racisme in het paleis.

    Don't explain

    Het effect van de documentaire zal een definitieve breuk betekenen met de Britse media en de rest van de koninklijke familie, verwacht De Wit. "Mocht je nog de illusie hebben dat deze Britse koninklijke familie ooit nog een Kerst met z'n allen viert, mét Harry en Meghan en hun kinderen, dan denk ik dat dat idee tot het verleden behoort."

    Leden van de koninklijke familie zouden hebben geweigerd commentaar te geven op alle aanklachten. Dat noemt Brilliant een verstandig besluit. "Door rechtstreeks op een beschuldiging in te gaan, valideren ze die." De Wit: "Binnen deze familie geldt nog steeds: don't complain, don't explain. Vooral niet klagen, niet uitleggen."

    Harry heeft wel een punt, vindt De Wit, als het gaat om zijn leven met de tabloids. Duidelijk is hoe moeilijk het voor hem, en andere leden van de koninklijke familie, is om te leven in een wereld waar alles, maar dan ook echt alles wordt gefotografeerd. "Dat je elke stap die je zet, gevolgd wordt door een leger aan fotografen. En zijn moeder is natuurlijk mede als gevolg van een achtervolging van paparazzi's omgekomen."

    Ongeloofwaardig

    Volgens de oud-correspondent hebben Harry en Meghan goed nagedacht over hoe ze zichzelf in de serie portretteren. Storend, vindt hij, dat Megan zichzelf neerzet als iemand die geen idee had waar ze aan begon. "Dus je stapt in de bekendste koninklijke familie ter wereld, en dan zeg je dat je een paar jaar daarvoor niet wist wie Harry en William waren."

    Meghan moest naar eigen zeggen zelfs googelen naar het Britse volkslied. De Wit: "Toch een van de bekendste volksliederen ter wereld. Dat komt op mij erg naïef over. Allemaal om de indruk te wekken dat ze niet wist waar ze aan begon en dat het haar dus is overkomen. Dat vind ik niet heel geloofwaardig."

    Meghans reputatie is in het Verenigd Koninkrijk beschadigd, ze heeft betere pr nodig, zegt Brilliant. "De documentaire is ook bedoeld om haar te laten zien als vriendelijk, aardig, een moeder. En samen is het David versus Goliath, goed versus slecht. Harry en Meghan zijn de goeden, de slechten zijn de media en de koninklijke familie. Allemaal bekeken vanuit hun positie als slachtoffer."

    Therapiesessie

    Op een ommezwaai in de Britse publieke opinie, hoeft het stel volgens De Wit en Brilliant niet te rekenen. Misschien is dat ook niet hun doel, want hun toekomst ligt voorlopig in de Verenigde Staten. Hun populariteit daar bevestigen kan volgens De Wit en Brilliant een strategie zijn. "Ze moeten daar alles wat ze willen doen, kunnen blijven doen. En voor dat publiek is dit dan wel een goeie serie", zegt De Wit.

    Dat komt ook omdat er in de Verenigde Staten veel meer aandacht en fascinatie is voor het stel. Brilliant: "Er wordt in de VS gezegd dat ze zich gedragen als de Kardashians. Maar daar houden ze in de VS van: reality-tv met beroemdheden en roddels. Ook de kwestie van ras, wat duidelijk een groot onderwerp is voor Meghan, is in de VS een nog veel groter probleem."

    Brilliant heeft wel een advies voor Harry en Meghan: "word geen reality-tv-sterren". Al ziet hij in de documentaire overduidelijk dat Harry zich als prins nooit op zijn gemak heeft gevoeld. "Hij verloor zijn moeder, hij heeft geleden. Hij wilde altijd al onafhankelijk en vrij zijn, weg van de gekte van de monarchie. Harry is duidelijk beschadigd. Daarom is deze documentaire in zekere zin een therapiesessie."

  4. Het Verenigd Koninkrijk heeft plots te maken met duizenden Albanezen die illegaal het land binnenkomen. Ze komen via het Kanaal, en steken het water over in kleine boten.

    In 2020 waren het er nog maar 50, maar dit jaar maakten tot nu toe al 12.000 Albanezen de oversteek. Daarmee vormen ze de grootste groep overstekers. Britse politici maken zich zorgen, want een deel van de Albanezen belandt in de criminaliteit.

    Er zijn drie redenen dat de Albanezen juist naar het Verenigd Koninkrijk vertrekken, zegt Fatjona Mejdini, journalist en hoofd van het Initiatief tegen Transnationale Georganiseerde Misdaad in de Albanese hoofdstad Tirana. "Ten eerste is er al een grote Albanese diaspora in het VK, dat maakt het makkelijker voor andere Albanezen om ook daarheen te verhuizen."

    Een tweede reden dat Albanezen nu voor Engeland kiezen, is de prijs van de oversteek. "Een jaar geleden kostte het nog 30.000 pond om de oversteek te maken", vertelt Mejdini, "maar tegenwoordig kun je al voor 2500 pond het Kanaal over".

    Criminele bendes

    De derde reden gaat over de criminele bendes die actief zijn in het VK. Hun rijkdom heeft een grote aantrekkingskracht. In filmpjes op onder meer Tiktok zijn jonge Albanezen te zien met mooie auto's, in chique restaurants en in dure merkkleding. Ook maken de mannen video's over hoe makkelijk het is om de oversteek te maken.

    Mejdini: "Jonge mannen zien die filmpjes en denken: dat wil ik ook. Zij realiseren zich niet dat de jongens in die video's criminelen zijn."

    'Invasie'

    Door corona verslechterde de toch al belabberde economische situatie in Albanië. Het gemiddelde inkomen is 600 euro per maand en de werkloosheid onder jongeren ligt op 20 procent. Daarom verlaten jaarlijks tienduizenden Albanezen het land, op een bevolking van nog geen drie miljoen.

    Een deel van hen gaat naar Duitsland. Dat zijn vaak de hoogopgeleide Albanezen, zoals dokters en ingenieurs. De laagopgeleide Albanezen kiezen juist voor het Verenigd Koninkrijk. Het merendeel daarvan, zo'n 10.000 dit jaar, zijn jonge, alleenstaande mannen.

    De Britse minister van Binnenlandse Zaken Suella Braverman noemt de komst van de Albanezen een "invasie van criminelen". "Laten we niet doen alsof het om vluchtelingen gaat. We weten allemaal dat de waarheid is, ze behoren tot criminele bendes."

    Albanese criminelen vormen met meer dan 1.500 gevangenen de grootste groep buitenlanders in Britse gevangenissen. Bijna 900 Albanezen werden het afgelopen jaar gedeporteerd, bijna het dubbele ten opzichte van vorig jaar.

    Maar volgens journalist Mejdini gaan de Albanese mannen niet naar het VK met de intentie betrokken te raken bij criminele activiteiten. "Als ze daar eenmaal zijn, komen ze erachter dat het moeilijk is om een illegale migrant te zijn: het is lastig om werk te vinden en je wordt niet snel rijk. Dat maakt hen een kwetsbaar doelwit voor criminele bendes."

    Volgens hoogleraar rechten Andi Hoxhaj, die werd gevraagd om in het Lagerhuis toelichting te geven over het probleem, moet de criminaliteit in een grotere context worden gezien. "Het Verenigd Koninkrijk is aantrekkelijk voor georganiseerde misdaadgroepen, niet alleen voor Albanezen, omdat de cocaïnemarkt heel groot is. In Londen wordt er meer cocaïne gedaan dan in Amsterdam, Barcelona en Berlijn bij elkaar."

    Stigma

    Migena Adamou kwam vijf jaar geleden naar het VK. Nu werkt ze als maatschappelijker werker en geeft ze Engels les aan andere Albanezen in Londen. Adamou spreekt van een hechte gemeenschap. "Er is een Albanese bakker, een Albanees restaurant en een Albanese kapper, allemaal in één wijk. We zijn hardwerkende mensen."

    Ook Adamou maakt zich zorgen om de toenemende criminaliteit en het effect op Albanese gemeenschap. Volgens haar ontstaat er een onterecht stigma. "Je kunt niet generaliseren en zeggen dat we allemaal criminelen zijn. Dat is racistisch. Er zijn 140.000 Albanezen in het Verenigd Koninkrijk, dat zijn niet allemaal criminelen."

    Hoogleraar Hoxhaj benadrukt dat ook het asiel- en visasysteem schuld draagt. Van alle asielaanvragen die in 2020 binnenkwamen, is nog maar 4 procent verwerkt. Inmiddels zitten zo'n 150.000 mensen in opvangcentra en hotelkamers te wachten op de uitslag van hun verblijfsaanvraag.

    De wachttijden zijn lang en de kans dat de Albanezen uiteindelijk asiel krijgen is klein: alleenstaande mannen uit Albanië hebben slechts 14 procent kans dat hun aanvraag wordt goedgekeurd. Dat maakt de criminaliteit des te aantrekkelijker.

  5. Amerikaanse basketbalster Griner vrij na ruil

    De 32-jarige basketbalster Brittney Griner is onderweg van een Russische strafkolonie naar huis, geruild tegen de Russische wapenhandelaar Viktor Bout. Hoe zijn de Amerikanen en de Russen tot elkaar gekomen? En voor welke prijs? We praten erover met onderhandelaar Fleur Ravensbergen, onder meer betrokken geweest bij conflicten in Irak en Congo.

    Hoe schadelijk is nieuwe serie voor koningshuis?

    De Britse prins Harry en zijn vrouw Meghan hebben in een nieuwe Netflix-serie opnieuw uitgehaald naar de Britse roddelpers. Prins Harry beweert in het programma onder meer dat mensen uit de omgeving van het stel zijn betaald door journalisten om verzonnen verhalen de wereld in te krijgen. In de serie vertellen de twee over hun keuze om een stap terug te doen in de Britse koninklijke familie. In het Verenigd Koninkrijk en daarbuiten werd met grote spanning uitgekeken naar de serie omdat deze "explosief" zou zijn. We bespreken de serie met oud-correspondent Tim de Wit en reputatie-manager James Brilliant.

    Rellende Marokkanen: de remedie?

    De verhoudingen tussen de Grote Steden en Marokkaanse relschoppers staat op scherp. Relschoppers grijpen overwinningen op het WK aan om de straat op te gaan. Verschillende steden bereiden zich verschillend voor, want zaterdag speelt Marokko tegen Portugal. En ook de Marokkaanse gemeenschap zit niet stil, vanuit die hoek wordt gepleit voor een harde aanpak.

    Albanezen in het VK

    Het Verenigd Koninkrijk heeft plots te maken met duizenden Albanezen die illegaal het land inkomen. Ze komen via het Kanaal, en steken het water over in kleine boten. Britse politici maken zich zorgen, want een deel van de Albanezen belandt in de criminaliteit. Wat verklaart de groei van deze migrantengroep?