Slakkengang

NOS - politiek

NOS Politiek
  1. Het belang van de natuur moet zwaar wegen bij de aanleg van nieuwe windparken op zee. Dat zegt minister Jetten van Klimaat en Energie.

    "Bij de aanbesteding van windparken moet ecologie kernonderdeel zijn van de beoordeling", zei Jetten, die vandaag een werkbezoek bracht aan een groot park voor de kust van Zeeland.

    Voor de Nederlandse kust staan nu al 462 windmolens. Tot 2030 komen daar nog zeker 750 bij en daarna mogelijk nog meer. In 2030 komt 70 procent van het Nederlandse elektriciteitsverbruik uit wind- en zonne-energie. Meer dan de helft daarvan zal van windenergie op zee komen.

    Heien en wieken

    Het gaat Jetten om de gevolgen voor het onderwaterleven tijdens de bouw. Vissen en zeezoogdieren kunnen bijvoorbeeld last hebben van het heien. Maar ook als de molens in bedrijf zijn, kunnen er gevolgen zijn voor dieren zoals vogels en vleermuizen, die gehinderd worden door de draaiende wieken.

    Op windmolens in natuurgebieden is kritiek, maar de parken zijn ook noodzakelijk, toch? Nieuwsuur maakte een reportage over deze vraagstelling:

    Een windpark op zee biedt overigens ook kansen aan het leven op zee, zegt onderzoeker Josien Steenbergen van de Wageningen University. "Op de bodem in die parken is het rustig, omdat er niet wordt gevist. Oesters bijvoorbeeld krijgen daardoor de rust en ruimte om zich te vestigen."

    Steenbergen waarschuwt dat nog volop wordt onderzocht wat de gevolgen zijn van de aanleg van nieuwe parken. "Er lopen nu grote onderzoeksprogramma's, maar tegelijk begint het opschalen. Mijn vrees is dat we misschien te snel gaan, terwijl we nog niet weten hoe groot de bedreigingen zijn."

    Betonnen pijpen

    Bij het grote windpark bij Borssele, waar Jetten vandaag was, wordt op dit moment geëxperimenteerd met het ondersteunen van het zeeleven. Met kunstmatige riffen van betonnen pijpen zijn daar plekken gemaakt waar kabeljauw en andere grote vissoorten gedijen. De minister noemt dat "een heel mooi voorbeeld" van hoe het moet. "Dat soort nieuwe technieken willen we massaal stimuleren."

    Jetten zegt verder dat er steeds meer data zijn over de vogeltrek. Daarmee kun je nog voor de aanleg kijken of een bepaalde plek geschikt is voor windmolens. "Of je kan eerder bedenken dat je de parken een paar dagen stil moet zetten omdat er veel vogels aankomen."

    Jetten op zijn werkbezoek ook dat bedrijven die een park willen bouwen er goed aan doen om het belang van de dieren mee te wegen. "Als ze er geen rekening mee houden, is de kans echt kleiner dat ze de aanbesteding binnenhalen."

  2. Minister Kuipers van Volksgezondheid roept de sectoren in de samenleving op zich voor te bereiden op een nieuwe golf coronabesmettingen in het najaar. "Maak je eigen plan", zegt hij in een gesprek met NOS. Hij reageert daarmee op de kritiek die ziekenhuisdirecteuren, virologen en wetenschappers vanmorgen uitten.

    Zij vrezen nieuwe lockdowns, omdat het kabinetsbeleid in hun ogen te vrijblijvend is en de uitwerking van de plannen te lang duurt. Nederland is volgens hen slecht voorbereid op een nieuwe coronagolf, omdat er geen heldere strategie is.

    Kijk hier hoe Kuipers reageert op die kritiek:

    De minister erkent dat we in Nederland nog niet goed voorbereid zijn, maar hij legt de bal nadrukkelijk bij de sectoren in de samenleving. Ook hij verwacht vanaf het najaar een opleving van het virus. "We krijgen mogelijk 5 tot 10 miljoen besmettingen in het winterseizoen." Maar anders dan de afgelopen twee jaar wil Kuipers dat niet de overheid, maar de verschillende sectoren in de samenleving de regie nemen bij de bestrijding van het virus.

    Kuipers: "Wat ik kan doen is het goed monitoren van het virus, zo nodig een nieuwe vaccinatieronde afkondigen en de zorg stimuleren om alle maatregelen te nemen. Maar dan is tegelijkertijd de vraag aan de school of aan de restauranthouder: wat doe je in je eigen omgeving?"

    Den Haag niet meer alleen verantwoordelijk

    "Corona is echt van ons allemaal, Den Haag is niet meer alleen verantwoordelijk", zegt de minister. "De sectoren en de burgers zeggen zelf: laat ons de regie nemen." Toch zijn nog lang niet alle sectoren goed voorbereid.

    De laatste coronalockdown had grote gevolgen voor de mentale gezondheid van veel Nederlandse jongeren. Dat wordt bevestigd door nieuw gezamenlijk onderzoek van onder andere het RIVM en de GGD. Student Maren Porte maakte de podcast 'Mentale Thee' daarover:

    Zo zijn er volgens Kuipers nog steeds ziekenhuizen die geen goed plan hebben voor het opschalen van de zorg als het virus terugkomt. Ook in de horeca wordt nog onvoldoende nagedacht over mogelijkheden om veilig open te blijven.

    Een sector waar het wel goed gaat, vindt Kuipers, is het onderwijs. "Ze hebben daar fantastische plannen voor laagdrempelig testen, betere ventilatie in klaslokalen en zelfs het verschuiven van vakanties als er een besmettingspiek is."

    Testen en vaccineren

    Kuipers wil komende winter zo veel mogelijk zware maatregelen vermijden. Maar als het verplicht dragen van een mondkapje in het openbaar vervoer en een nieuwe vaccinatieronde kan helpen, dan zijn dat maatregelen die volgens hem zo min mogelijk pijn doen.

    Zo'n vaccinatieronde en het opnieuw grootschalig testen door de GGD's kunnen volgens Kuipers binnen zes weken op poten worden gezet. Door de dreigende nieuwe golf moet Nederland ook rekening houden met een hoog ziekteverzuim in het najaar, zegt Kuipers.

  3. D66 heeft de lat hoog gelegd en zich kwetsbaar gemaakt, zei partijleider Sigrid Kaag dit weekend op een partijbijeenkomst over de Metoo-affaire in de partij. Ze reageert op wat gezien wordt als misschien wel de diepste crisis van Kaag sinds zij met de belofte van 'nieuw leiderschap' aan het roer kwam te staan. Want naast grensoverschrijdend gedrag in de partij gaat de affaire ook over hoe Kaag het morele gezag dat ze van anderen in de politiek verlangt zélf toepast in haar eigen organisatie.

    Kaag komt gebutst en gehavend uit de eerste fase van haar politieke leiderschap, zegt Trouw-journalist Wilma Kieskamp in deze podcast. Zij schreef het boek Sigrid Kaag, de schaduwpremier, dat afgelopen week uit is gekomen. Aan haar de vraag wat het nieuwe leiderschap en de morele kompas van Kaag D66 tot nu toe heeft opgeleverd.

    Reageren? Mail dedag@radio1.nl

    Deze aflevering van De Dag kun je hier beluisteren. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren!

    Onze podcasts:

    De Dag: elke werkdag twintig minuten verdieping bij één onderwerp uit het nieuws.

    Met het Oog op Morgen: elke dag een overzicht van het nieuws, een blik in de ochtendkranten en het betere journalistieke interview.

    Het Beste uit het Oog: iedere zaterdag selecteert de redactie van Met het Oog op Morgen de mooiste gesprekken van de afgelopen week.

    De Stemming van Vullings en Van der Wulp: elke vrijdag een nieuwe aflevering waarin de politieke week wordt doorgenomen. Gemaakt door NOS en EenVandaag.

    Lang verhaal kort: elke werkdag rond vijven één onderwerp, in 5 minuten. NOS op 3 vertelt je wat je moet weten over een actueel onderwerp om het nieuws erover beter te kunnen volgen.

  4. Vredesactivist Mient Jan Faber, die vandaag op 81-jarige leeftijd overleed, was het schoolvoorbeeld van een conservatieve christen die later links werd. Hij was een meeslepend spreker, waarin kenners van het gereformeerde milieu nog duidelijk de gereformeerde jongeling hoorden die hij ooit was geweest.

    In het begin van de jaren 80 was hij hét boegbeeld van de kerkelijke vredesbeweging. Hij was de grote man achter de vredesdemonstraties op het Museumplein in Amsterdam in 1981 en op het Malieveld Den Haag in 1983. Daar kwamen 400.000, respectievelijk 550.000 mensen op af, waarmee het de grootste demonstraties in de Nederlandse geschiedenis waren.

    Het was een tijd van massale en soms heftige angst voor kernwapens. De spanningen tussen de Sovjet-Unie en de VS liepen hoog op. Minstens een derde van de bevolking dacht dat er binnen tien jaar een allesverwoestende kernoorlog zou uitbreken.

    Velen zagen de Amerikaanse president Reagan, door links Nederland gezien als een schietgrage cowboy, als de schuldige. Faber trad op als de leider van het verzet tegen de kernwapens. De nu vrijwel vergeten vredesactivist was bijna dagelijks op televisie.

    Kruisraketten

    De grote demonstraties waren gericht tegen een besluit van de NAVO uit 1979. De NAVO besloot tot plaatsing van 572 nucleaire middellangeafstandsraketten in Europa, als antwoord op de plaatsing van SS-20's door de Sovjet-Unie. Vooral de Duitse bondskanselier Schmidt vond dat er een antwoord moest komen op die Russische nucleaire raketten met een bereik tot 5000 kilometer.

    Van de 572 Amerikaanse middellange afstandsraketten zouden 48 kruisraketten gestationeerd moeten worden in Woensdrecht. Door het verzet van de linkse oppositie en een deel van het CDA kon het kabinet jarenlang niet tot een plaatsingsbesluit komen. En dat was des te moeilijker door het massale verzet tegen de kernwapens dat Faber wist te mobiliseren.

    Gereformeerde jongen

    Weinigen zullen destijds hebben geweten dat Faber aan het eind van de middelbare school had overwogen naar de Koninklijke Militaire Academie te gaan. Als hij dat had doorgezet, had Nederland mogelijk nooit van hem gehoord.

    Hij groeide op in een gereformeerd gezin met zes kinderen in Coevorden. Ze gingen tweemaal per zondag naar de kerk en zongen tussendoor thuis psalmen bij het huisorgel. Bij de gereformeerde knapenvereniging leerde Mient Jan al vroeg in het openbaar te spreken en te discussiëren.

    Omdat hij heilig geloofde in "God, Nederland en Oranje" overwoog hij beroepsmilitair te worden, maar hij ging wiskunde studeren aan de toen nog gereformeerde Vrije Universiteit in Amsterdam. Een deel van de elite in de gereformeerde wereld werd in de jaren 60 vrijwel van het ene moment op het andere progressief, met veel compassie voor de Derde Wereld en de zwakkeren in de samenleving. Faber ging daar enthousiast in mee.

    IKV

    Via de gereformeerde kerk in Amstelveen raakte hij betrokken bij de ontwikkelingssamenwerking. Na zijn promotie als wiskundige vond hij daar ook zijn werk. Parttime ging hij ook werken voor het Interkerkelijk Vredesberaad (IKV). Hij zag dat als "een baantje tussendoor", maar bleef er tientallen jaren de leidende figuur.

    Het kerkelijk leven bloeide toen nog veel meer dan tegenwoordig en daardoor wist het IKV flink wat mensen te mobiliseren. Het IKV drong door in het hele land, en was in plattelandsgemeenten vaak de eerste actiegroep. In 1975 deed de overgrote meerderheid van de gereformeerde dominees en katholieke priesters mee aan de door het IKV jaarlijks georganiseerde 'vredesweek'.

    'Kernwapens de wereld uit'

    Faber was niettemin ontevreden. Hij vond het allemaal veel te vrijblijvend. Daarom ontwikkelde hij een plan om het helemaal anders te doen. Het IKV zou zich moeten richten op een concreet politiek doel. Dat leidde tot de actie met de leus 'Help de kernwapens de wereld uit, te beginnen bij Nederland'.

    Het idee was dat een Nederlands initiatief tot nucleaire ontwapening kon bijdragen aan vermindering van het wantrouwen tussen Oost en West en daarmee kon helpen de 'bewapeningsspiraal' te doorbreken.

    Faber probeerde politieke partijen ertoe te bewegen zich achter de actie te stellen, en riep sympathisanten op 'kernen' te vormen, om de maatschappij 'van onderop' te bewerken.

    'Indrukwekkende roep om vrede'

    De campagne voor een kernwapenvrij Nederland kreeg veel steun - veel gemeenten verklaarden zich 'kernwapenvrij' - maar Faber vond dat het niet genoeg opschoot. Hij ergerde zich omdat hij met zijn argumenten de grote politieke partijen niet overtuigde. Daarom besloot hij dat de vredesbeweging via een grote demonstratie tegen het NAVO-besluit 'macht moest tonen'.

    Hij slaagde erin de PvdA over te halen mee te doen, hoewel die partij bij de formatie van het tweede kabinet-Van Agt het NAVO-dubbelbesluit had geaccepteerd. De omvang van de demonstratie overtrof alle verwachtingen. Politiek leverde het echter weinig op. Daarom organiseerde Faber twee jaar later nog zo'n demonstratie.

    Er deden nog meer mensen mee, maar uiteindelijk verloor de vredesbeweging het gevecht tegen de kruisraketten toch. Het kabinet besloot in 1985 tot plaatsing. Toch kwamen de kernwapens nooit in Woensdrecht, omdat kort daarna president Reagan - de boosdoener in de ogen van Faber en de zijnen - met Sovjetpresident Gorbatsjov overeenkwam alle middellange afstandsraketten te vernietigen.

    Bijbel

    Faber had zich inmiddels gestort op contacten met dissidenten in Oost-Europa. Later was hij juist voor militair ingrijpen tegen wrede dictators. Daarom steunde hij de Amerikaanse invasie in Irak, in 2003. Het leidde tot zijn breuk met het IKV.

    Gereformeerd is hij altijd gebleven: in datzelfde jaar 2003 vertelde hij aan dagblad Trouw: "'s Avonds na het eten lees ik met mijn vrouw een stuk uit de Bijbel. We zijn nu bij de profeet Jesaja, dat zijn 56 hoofdstukken vol van de wrekende God. Dat leert me veel over de werkelijkheid van het Midden-Oosten. Uit die realiteit haal ik mijn inspiratie."

  5. D66 heeft een rectificatie geplaatst over grensoverschrijdend gedrag van de inmiddels opgestapte partijprominent Frans van Drimmelen. Het slachtoffer krijgt ook een "financiële compensatie".

    De partijtop zegt dat na een onderzoek van bureau BING ten onrechte de indruk is gewekt dat er geen sprake was van grensoverschrijdend gedrag. "Dat is onjuist."

    Het gaat om een zaak die in 2015 en 2016 speelde. In het openbare onderzoek stond dat er "geen machtsmisbruik en seksuele intimidatie was gebleken".

    Maar de Volkskrant meldde vorige maand dat er nog een vertrouwelijke bijlage was, waarin staat dat Van Drimmelen zich schuldig had gemaakt aan stalking, bedreiging en chantage.

    Partijvoorzitter Victor Everhardt en partijleider Sigrid Kaag hadden onlangs al hun excuses aangeboden voor de manier waarop ze met de zaak zijn omgegaan.

    Ledenbijeenkomst

    De leden van D66 hadden vandaag een bijeenkomst met de partijtop, waarbij zij zich achter gesloten deuren kritisch konden uitlaten. Zij zijn tevreden over hoe dat ging.

    Alleen het laatste deel van de bijeenkomst was openbaar. Daar klonk vooral trots over het open gesprek dat vandaag is gevoerd. "Dit is mijn partij", zei Everhardt. "Dit durven wij, dit doen wij. Maar oeh, er is zoveel werk nog te verzetten. En dat zit niet in procedures, structuren en dat soort zaken, het zit ook in cultuur."

    Kaag beaamde dat er nog een lange weg te gaan is, maar stelde dat de partijtop veel heeft geleerd van de kwestie. "Wij komen hier sterker uit." Zij kreeg een luid applaus van de leden.

    Ook Mariëtte Hamer sprak. De voormalige PvdA-fractievoorzitter en SER-voorzitter is sinds een maand onafhankelijk regeringscommissaris seksueel grensoverschrijdend gedrag en seksueel geweld.

    Zij zei dat het probleem van grensoverschrijdend gedrag groter is dan alleen D66 en dat we met zijn allen in "een grote zoektocht" zijn beland naar de vraag "hoe we dit probleem kleiner krijgen". Tegen D66 zei ze: "U staat aan het beginnetje, beginnetje, beginnetje".

    Tweede zaak

    Inmiddels speelt er een andere zaak bij D66: NRC meldt dat drie voormalig medewerkers klachten bij de integriteitscommissie hebben ingediend over Europarlementariër Samira Rafaela. Zij zou zich schuldig hebben gemaakt aan "intimidatie, machtsmisbruik, pestgedrag en bedreiging". Rafaela dreigt uit de partij te stappen.