NOS - politiek

NOS Politiek
  1. "Er is geen twijfel over mogelijk: dit is een ruimhartige spijtbetuiging", zegt Koninklijk Huis-verslaggever Kysia Hekster over de verklaring van koning Willem-Alexander. Ze noemt het bijzonder dat de koning zelf uitvoerig is ingegaan op de Griekenland-vakantie, die tot veel commotie leidde. "Dat hij zelf het boetekleed aantrekt, is nooit eerder vertoond."

    Premier Rutte is als aanvoerder van het kabinet politiek verantwoordelijk voor het handelen van de koning. Politieke partijen hadden voor na het herfstreces al vragen aangekondigd. "Maar de koning zegt in deze boodschap duidelijk: het was ons eigen besluit om terug te komen, we hadden niet moeten gaan. Hiermee laat hij zien dat hij ook zelf dit wil zeggen, en dit niet alleen aan de minister-president wil overlaten."

    Bekijk hier zelf wat de koning over de vakantie heeft gezegd:

    Paul Bovend'Eert, hoogleraar Staatsrecht aan de Radboud Universiteit, spreekt ook van een bijzondere uitspraak van de koning. Hij vindt het goed dat Willem-Alexander zelf het woord heeft genomen en door het stof gaat. "Als je puur staatsrechtelijk beredeneert, moet de premier hiervoor verantwoording afleggen. Maar je blijft dan met het bezwaar zitten dat de koning niets zegt en de premier alle klappen moet opvangen."

    Omdat het gaat om een vakantie in de privésfeer en niet om bijvoorbeeld een politieke uitspraak, "is het niet zo gek dat hij daar zelf spijt voor betuigt", gaat Bovend'Eert verder. "Ik had verwacht dat dit zou worden afgedaan met een debat met de premier, maar ik vind deze aanpak wel verstandig."

    Oud-Kamerlid en oud-bestuurder Peter Rehwinkel, kenner van het koningshuis en gepromoveerd op de staatsrechtelijke positie van de minister-president, vindt de persoonlijke spijtbetuiging eveneens bijzonder. "Ze zijn ook nodig", reageert hij. "Dat de koning zichzelf verdedigt is uitzonderlijk. Het is opvallend dat de koning zegt dat zijzelf gekozen hebben om de vakantie af te breken. Daarmee doorbreekt hij 'het geheim van paleis Noordeinde'." Met die woorden doelt Rehwinkel op de doorgaans vertrouwelijke communicatie tussen premier en koning.

    De videoverklaring houdt volgens Rehwinkel ook een risico in. "Er kan licht ontstaan tussen de opvattingen van de premier en de woorden van de koning, waarvoor de premier verantwoordelijk is."

    Streep trekken

    Kysia Hekster zegt dat de koning ook graag een punt wil zetten achter de kwestie. "Hij wil met deze boodschap graag bereiken dat het weer gaat over de ernst van de coronacrisis in Nederland, dat hij daar weer aan kan gaan werken. En dat de discussie over de vakantie hiermee uit de lucht is."

  2. Het Europese landbouwbeleid gaat de komende jaren op de schop. Er komt minder geld voor de boeren, de regels veranderen en het moet groener worden. Minister Schouten zegt dat boeren die klaar zijn voor de toekomst worden beloond.

    Na een hele nacht vergaderen (de ministers waren pas om vijf uur vanochtend klaar), werd in Luxemburg een akkoord bereikt over de landbouwbegroting voor de komende zeven jaar. Het gaat om in totaal ongeveer 350 miljard euro. Twintig procent van het geld wordt gebruikt om de inkomens van boeren te ondersteunen, maar die moeten in ruil daarvoor wel voldoen aan klimaat- en natuureisen.

    "Het is een goede stap op weg naar een nieuw soort landbouw", zei minister Schouten na afloop van de marathonvergadering. "Nederland wilde verder gaan, maar zoals wel vaker in Europa moet je een compromis sluiten. Ik zal niet onder stoelen of banken steken dat ik op meer ambitie had gehoopt."

    CDA-Europarlementariër Annie Schreijer-Pierik noemt het een redelijk compromis, maar er is ook kritiek, onder meer van GroenLinks en Forum voor Democratie.

    Hectaretoeslag

    De minister is tevreden dat er extra geld komt voor jonge boeren en ruimte om te vernieuwen. Ook de hectaretoeslag, geld dat boeren als een soort inkomensondersteuning krijgen, wordt simpeler. "Daar moeten we wel op blijven letten, want we hebben ook weer nieuwe regels afgesproken en we moeten voorkomen dat boeren worden bedolven onder nieuwe formulieren."

    Deze zomer werd de hectaretoeslag voor grootgrondbezitters door de EU-leiders geschrapt, waardoor landeigenaren met meer dan 100.000 hectare in bezit geen premie meer krijgen.

    De landbouwministers hebben de grote lijnen afgesproken, de lidstaten moeten de plannen nu uitwerken. En dan rijst de vraag wanneer is een activiteit groen? Minister Schouten gaat daarom samen met provincies en gemeenten zogenoemde eco-regelingen opstellen. Die kunnen gaan over weidevogelbeheer, bodembeheer, houtwallenverbetering voor biodiversiteit, kruidenrijk grasland voor meer biodiversiteit of investeringen in dierenwelzijn.

    De Duitse minister Julia Klöckner, die de onderhandelingen voorzat, was na afloop opgelucht. Ze noemde het een mijlpaal en een stelselverandering. Schouten gebruikt liever de woorden: "modernisering en een stap op weg naar vergroening".

    Spaak in de wielen

    Dat laatste wordt betwijfeld door Bas Eickhout van GroenLinks. "Dit akkoord is een spaak in de wielen van de hele Green Deal. De ambities die daarin staan, kunnen nu niet gehaald worden." Hij noemt het een gemiste kans.

    Ook Forum voor Democratie is, om een heel andere reden, ontevreden. Die partij wil dat boeren weer baas op de eigen boerderij zijn. "Wat ooit begon met het doel om een stabiele voedselvoorziening te garanderen, met gunstige prijzen voor consument en boer, is verworden tot een regelzuchtig systeem om een groene, ecologische agenda erdoor te drukken."

    Het Europees Parlement praat deze week over het nieuwe landbouwbeleid. De hele week stemmen de parlementariërs over verschillende wijzigingsvoorstellen. Daarna gaat een kleine delegatie van het parlement met de Duitse minister (die momenteel voorzitter is van de EU) onderhandelen om tot een definitief besluit over het nieuwe landbouwbeleid te komen.

    Meer lezen over de EU? Neem een abonnement op onze nieuwsbrief.

  3. De top van de afdeling Toeslagen van de Belastingdienst heeft al in 2017 het advies gekregen om gedupeerde ouders uit de toeslagenaffaire een schadevergoeding aan te bieden. Een van de eigen ambtenaren, die erop toe moest zien dat Toeslagen zich aan de wet hield, noemde de handelwijze van de dienst laakbaar en onrechtmatig. In plaats van het advies te volgen ging de dienst door met het voeren van rechtszaken tegen ouders vanwege vermeende fraude.

    Dat blijkt uit een intern memo van de Belastingdienst dat vandaag naar de Tweede Kamer is gestuurd door staatssecretaris Van Huffelen van Financiën. Het stuk is nu openbaar gemaakt onder druk van de Tweede Kamer. CDA'er Pieter Omtzigt had er specifiek om gevraagd.

    Rechtsbeginselen geschonden

    In maart 2017 oordeelde de Raad van State dat de Belastingdienst ten onrechte de kinderopvangtoeslag had stopgezet van ouders die klant waren bij een gastouderbureau in Eindhoven. De ambtenaar analyseerde het vonnis en concludeerde dat er door Toeslagen verschillende rechtsbeginselen waren geschonden in de zaak. Er was onzorgvuldig en onrechtmatig gehandeld. De ambtenaar adviseerde het managementteam (MT) dringend om de bezwaren van de ouders gegrond te verklaren en hen compensatie aan te bieden.

    Het MT sloeg het advies in de wind en de rechtszaken gingen door. Staatssecretaris Van Huffelen gaat in een begeleidende brief aan de Kamer niet in op de vraag waarom het advies werd genegeerd. Maar het is volgens haar wel tekenend voor de gang van zaken bij de dienst Toeslagen: "Het memo laat opnieuw zien dat kritische signalen van medewerkers over de werkwijze helaas pas veel te laat de aandacht hebben gekregen die ze verdienden."

    Niet gedeeld

    Het is opmerkelijk dat het memo nu pas opduikt, terwijl er al jaren veel te doen is over de toeslagenaffaire. Het stuk is niet gedeeld met de commissie-Donner, die onderzoek deed naar de affaire en een compensatieregeling opstelde voor duizenden ouders. Ook de parlementaire ondervragingscommissie die volgende maand begint met openbare verhoren was niet op de hoogte. Alleen de Auditdienst Rijk, die ook onderzoek deed, had de beschikking over het memo.

    Kamerleden van verschillende partijen reageren boos op het memo dat nu openbaar is gemaakt. Ze concluderen dat er al veel eerder een einde had kunnen komen aan de affaire. Duizenden ouders zijn door de zaak in de problemen gekomen omdat ze ten onrechte zijn beschuldigd van fraude. Vorige week bleek dat nog maar negentig ouders daadwerkelijk zijn geholpen en geld hebben gekregen.

  4. Voor de Tweede Kamerleden zijn in hun nieuwe onderkomen naast het Haagse Centraal Station, B67 genoemd, kosten noch moeite gespaard om zo weinig mogelijk heimwee te krijgen naar hun huidige werkplek op het Binnenhof.

    De nieuwe plenaire zaal van het parlement met de halve cirkelopstelling en de nog te verhuizen blauwe stoelen is een kopie van de huidige vergaderzaal. De andere zeven vergaderzalen in B67 hebben hun oude naam gehouden, in de hal staat eveneens een metershoge hoge roltrap en voor de pers is ook een vergelijkbare plek gemaakt, ook in essenhout.

    Leeg

    Na de zomer van 2021 moet het Binnenhof-complex helemaal leeg zijn voor een ingrijpende renovatie van 5,5 jaar. Daarom moeten komende zomer niet alleen de Tweede en Eerste Kamer, maar ook de Raad van State en premier Rutte en zijn ambtenaren zijn vertrokken.

    Vijf jaar geleden werd definitief besloten dat voor de verbouwing echt iedereen weg moet; het opknappen van het Binnenhof zonder bewoners is goedkoper- zo'n 500 miljoen euro - en gaat sneller.

    Bekijk hier hoe het nieuwe onderkomen van de Kamerleden eruit komt te zien:

    De verhuizing heeft al flinke vertraging opgelopen, eerst door ruzie over de gekozen architect met de volgens de Kamer te ambitieuze plannen en daarna door extra milieueisen. Nu de verhuisdatum nadert, is er vooral in de Tweede Kamer nog steeds weinig enthousiasme om het historische Binnenhof te verlaten voor de aangewezen locatie, het voormalige ministerie van Buitenlandse Zaken aan de Bezuidenhoutseweg 67.

    Het is een vrij gesloten ogend betonnen gebouw van dertien verdiepingen hoog, waar - geheel in sfeer van de jaren tachtig - het grijze metselwerk ook binnen overal opduikt.

    Kijk hier naar het interview met staatssecretaris Knops over het nieuwe onderkomen, mogelijk uitstel en de coronaproof-problemen

    Het Rijksvastgoedbedrijf heeft alles uit de kast gehaald om de huidige Tweede Kamer te kopiëren, zo blijkt tijdens een rondleiding voor de pers. "We hebben zoveel mogelijk geprobeerd een één op één situatie te creëren," zegt projectleider Linda Nieuwenhuizen.

    Aan iedereen is gedacht: Kamerleden, de ambtenaren, de pers en het publiek. Op de plek van de oude vijver is een nieuwe publieksingang gebouwd, op een paar honderd meter van het station. Met drie straten om bezoekers te scannen, om lange wachtrijen te voorkomen.

    Sleutel

    De tijdelijke huisvesting is zo goed als klaar en verantwoordelijk staatssecretaris Knops van Binnenlandse Zaken had gehoopt volgende maand de sleutel over te dragen aan de Tweede Kamer. Die zou dan aan de slag kunnen met het aanleggen van computerverbindingen en het verder inrichten van het pand.

    Maar die sleuteloverdracht heeft Kamervoorzitter Arib afgeblazen, omdat het tijdelijk onderkomen niet coronaproof is. Een in de Tweede Kamer gedeelde vrees is dat het parlementaire werk niet ongestoord door kan gaan. "We kunnen niet verhuizen naar een gebouw als we die zekerheid niet hebben", zei de Kamervoorzitter begin oktober.

    Knops snapt de gevoelens van verhuisangst. "Dit is een gebouw waar iedereen aan zal moeten wennen, maar we hebben wel geprobeerd om het gebouw hetzelfde karakter te geven." Hij denkt ook dat de zorgen over corona weggenomen kunnen worden.

    161 miljoen belastinggeld

    Er wordt nog gekeken naar aanpassingen aan het gebouw en er zullen "beheersmaatregelen" genomen moeten worden. Dat betekent dat er regels komen zodat gebruikers niet te dicht bij elkaar lopen en zitten.

    De staatssecretaris benadrukt ook dat er inmiddels al 161 miljoen euro aan deze tijdelijke huisvesting is uitgegeven. "Het gaat wel om belastinggeld en dan moeten we niet onnodig lang wachten." Elk jaar dat de verhuizing wordt uitgesteld kost 30 miljoen euro extra, zegt Knops. "We moeten dus niet onnodig wachten."

  5. De zogeheten Baangerelateerde Investeringskorting (BIK), die het kabinet op Prinsjesdag aankondigde, leidt tot meer investeringen door bedrijven maar de toename is beperkt. Dat zegt het Centraal Planbureau in een analyse van de maatregel die in deze coronacrisis de economie moet stimuleren.

    De BIK houdt in dat als bedrijven de komende twee jaar nieuwe investeringen doen, ze korting krijgen op de loonbelasting die ze moeten betalen.

    Beperkt effect

    De maatregel leidt volgens het CPB tot een beperkte tijdelijke toename van de investeringen en een verschuiving van investeringen van 2023 naar 2022. Op de werkloosheid en de economische groei heeft de BIK nauwelijks invloed, zegt het CPB.

    De regeling geldt alleen voor investeringen vanaf 20.000 euro en die drempel kan voor kleinere bedrijven te hoog zijn, volgens het CPB. Als de regeling meer gericht wordt op kleine bedrijven zou het effect groter kunnen zijn.

    Structureel meer geld

    Ook als Baangerelateerde Investeringskorting permanent zou zijn, zou het investeringsniveau in Nederland langduriger omhoog gaan. Maar dat zou de overheid dan wel structureel meer geld kosten, omdat er dan minder inkomsten uit loonbelasting zijn.

    Het kabinet gaat ervan uit dat de tijdelijke tweejarige regeling zo'n 2 miljard per jaar kost. Die levert in 2021 en 2022 jaarlijks zo'n 2,4 miljard aan extra investeringen op. En van 2023 tot en met 2025 jaarlijks nog gemiddeld zo'n 0,9 miljard, denkt het CPB.

    De BIK-regeling heeft wel meer effect op investeringen dan alternatieve maatregelen, zoals een tijdelijke verlaging van de vennootschapsbelasting, de premie voor het arbeidsongeschiktheidsfonds of de verhuurdersheffing.

    De linkse oppositie in de Tweede Kamer heeft al langer kritiek op de BIK. "Vier miljard euro cadeau aan het bedrijfsleven, terwijl het niet leidt tot veel nieuwe investeringen of banen", zei GroenLinks-leider Klaver deze maand. Ook PvdA-Kamerlid Nijboer is niet te spreken over de regeling. "Geen extra banen, geen investeringen. Geld moet en zal naar het bedrijfsleven."