NOS - politiek

NOS Politiek
  1. In de groep die de afgelopen dagen per vliegtuig vanuit Afghanistan is geëvacueerd, zitten minder Nederlanders dan eerder werd gedacht. Er waren ook niet-Nederlanders onder die een band hebben met ons land. Gisteren kwam via persbureaus naar buiten dat Frankrijk en Qatar met een door de Fransen gecharterd toestel 300 mensen naar Qatar hebben gebracht, onder wie 60 Nederlanders. Het ministerie van Buitenlandse Zaken in Den Haag bevestigde dat.

    Het ministerie nuanceert dat bericht nu: aan boord waren 56 mensen die een 'directe link' met Nederland hebben. Onder hen waren 4 Nederlanders met hun kerngezinnen en de rest bestond uit mensen met een Afghaans paspoort. Bij de laatste groep gaat het onder anderen om tolken die voor Nederlandse missies hebben gewerkt en mensen die op een andere manier de Nederlandse overheid hebben bijgestaan. Zij lopen extra gevaar sinds de machtsovername door de Taliban.

    Deze week kwam Human Rights Watch nog met een rapport naar buiten, waarin staat dat medewerkers van het voormalige Afghaanse bewind zijn verdwenen of standrechtelijk geëxecuteerd.

    Tweede vliegtuig met 11 Afghanen

    Donderdag was er nog een tweede vlucht. Die was georganiseerd door Qatar. Een militair vliegtuig ging naar Afghanistan met hulpgoederen en nam op de terugweg naar Qatar ook elf Afghanen mee die een directe band hebben met Nederland.

    Het is de bedoeling dat zowel de groep van 56 als die van 11 binnenkort naar Nederland wordt gebracht.

  2. Demissionair minister Hugo de Jonge belooft "drie miljoen boosterprikken voor de jaarwisseling". Dan moeten alle zestigplussers een extra coronaprik gekregen hebben. Het extra personeel dat daarvoor nodig is, kan zich melden via een speciale website.

    Het offensief volgt op harde kritiek. Nederland zit in de achterhoede van Europa als het gaat om boosterprikken. Met een offensief, waarbij het aantal gezette prikken naar 700.000 per week zal worden opgestuwd in de komende weken, wil De Jonge een inhaalslag maken.

    Maar volgens Roel Coutinho, microbioloog en oud-directeur Centrum Infectieziektebestrijding van het RIVM is het erg laat. "De vaccinatiecampagne gaat al vanaf het begin niet goed. Als er opeens iets gebeurt, speelt men daar niet snel op in. Half september adviseerde de Gezondheidsraad voorbereidingen te treffen voor een snelle boosterprik. Dat er toen niet onmiddellijk een plan is gemaakt, is heel merkwaardig."

    Coutinho mist de zelfkritiek. "Om het de volgende keer beter te doen. Wij lijken het vaak beter te weten. Andere landen hebben voor een andere aanpak gekozen. Het effect hier is dat de bereidheid bij mensen afneemt. Het beleid leidt tot verwarring, er is geen consistente aanpak. Iedereen wist dat het boosteren eraan kwam, maar er lag geen plan. Wonderlijk. We missen een goede logistieke aansturing, al vanaf het begin. Er kan meer en er moet meer, ook voor de toekomst."

    Data-analist Yorick Bleijenberg hoopt dat De Jonge het voorgenomen tempo haalt en zelfs opvoert. "Als we eerder waren begonnen hadden we tijdens Sinterklaas al op drie miljoen prikken kunnen zitten." Hij analyseerde daarvoor een 'vol-gas-aanpak'. "Dan zouden we de dag na het uitkomen van het advies van de gezondheidsraad, direct starten met 100.000 prikken per dag. Een tempo wat we nu pas over twee weken halen."

    Rood vakje

    Een half jaar geleden hadden 2,8 miljoen mensen in Nederland twee prikken gekregen. Eigenlijk zouden die hun booster dus nu al gehad moeten hebben, maar Nederland zit pas op een kleine 300.000 gezette prikken. Dat zijn de prikken voor mensen met een immuunstoornis, ruim 100.000, en het aantal gezette boosterprikken 173.000.

    In het verwerken van alle data hield Bleijenberg er overigens op 17 augustus al rekening mee dat de boosterprik eraan zat te komen. "Met een rood vakje! Dat het tot november zou duren, had ik niet verwacht."

    Bekijk hieronder zijn verschillende scenario's.

    Iedereen die een boosterprik wil hebben, kan die krijgen in de zevende maand na de laatste vaccinatie, zei De Jonge vandaag. Vanaf januari komen de mensen onder de zestig aan de beurt. Dat gaat van oud naar jong.

    Huisartsen, militairen en thuiszorgmedewerkers kunnen de boostercampagne versnellen. Zij bieden allemaal aan om te helpen met het zetten van prikken. De GGD heeft ook Defensie gevraagd om te helpen met prikken.

  3. Iedereen die een boosterprik wil hebben, kan die krijgen in de zevende maand na de laatste vaccinatie. Dat zegt minister De Jonge over de inhaalslag die hij wil maken in de boostercampagne.

    Voor de jaarwisseling krijgen alle 60-plussers en medewerkers in de zorg hun boosterprik. Vanaf januari komen de mensen onder de 60 aan de beurt. "Dat gaat van oud naar jong", kondigt De Jonge aan.

    De GGD is daarvoor al aan het opschalen en dat gaat de komende weken door. "Er zijn nu zeventig priklocaties, daar komen er minstens twintig bij."

    Meer medewerkers nodig

    Er zijn veel extra mensen voor nodig om de prikken te zetten en die melden zich nu al bij de GGD. Maar er zijn er nog meer nodig, zegt De Jonge. "Mensen die willen helpen kunnen zich aanmelden", zegt de minister. In sommige regio's zijn al voldoende mensen, maar in andere zijn nog tekorten.

    Eind deze week moeten 700.000 mensen hun boostervaccinatie hebben gehad. Het streven is dat de teller eind deze maand op 3 miljoen staat.

  4. De hulp aan de gedupeerde ouders in de kinderopvangtoeslagaffaire wordt verbeterd. Demissionair staatssecretaris Van Huffelen van Financiën heeft een nieuwe opzet van de zogenoemde Hersteloperatie naar de Tweede Kamer gestuurd. Gemeenten gaan meedoen om zwaar gedupeerde ouders sneller en beter te helpen. Ook is het de bedoeling dat de ouders eerder een persoonlijk gesprek krijgen in plaats van via brieven geïnformeerd te worden over hun situatie.

    Al lange tijd regent het klachten over de afhandeling van de toeslagenaffaire. Het kabinet heeft eind vorig jaar financiële compensatie beloofd aan ouders die door de Belastingdienst ten onrechte zijn bestempeld als fraudeur en grote bedragen kinderopvangtoeslag terug moesten betalen. Het gaat om een bedrag van 30.000 euro.

    Tienduizenden aanmeldingen

    Maar staatssecretaris Van Huffelen lukte het niet om de gedupeerden snel deze financiële compensatie te geven. De speciaal daarvoor opgericht Uitvoeringsorganisatie Herstel Toeslagen (UHT) kampte onder meer met grote personeelstekorten, de procedures waren te traag en zo stapelden de onbehandelde dossiers zich op. Ook werden ouders vooral per brief geïnformeerd en konden ze telefonisch moeilijk nadere opheldering over hun zaak krijgen.

    Een van de grote oorzaken van de vertraging is ook de grote groep mensen die zich als gedupeerde bij de UHT heeft aangemeld. Inmiddels staat de teller op 50.000. Er wachten nog 10.000 mensen op een beoordeling. Bij 23.000 ouders is vastgesteld dat ze ook echt slachtoffer zijn van de aanpak van de Belastingdienst.

    Niet-gedupeerden doorverwezen

    Van 17.000 mensen is duidelijk dat ze niet gedupeerd zijn door de kinderopvangtoeslagaffaire. Het zijn mensen die geen kinderen hebben of nooit toeslag hebben gehad. "Het gaat om mensen die aangeven in de problemen te zitten en naar ons zijn gekomen om aandacht te krijgen voor hun situatie", zegt Van Huffelen.

    In het nieuwe plan wordt deze 17.000 mensen sneller doorverwezen naar andere instanties, om te voorkomen dat de ouders die wél gedupeerd zijn nog langer moeten wachten.

    Emotioneel herstel

    Verder zullen, aldus de staatssecretaris, zwaar gedupeerden met voorrang worden geholpen. Het gaat dan niet alleen om die financiële tegemoetkoming. Er komt ook meer aandacht voor "persoonlijk contact" en "ruimte voor emotioneel herstel". Van Huffelen: "Ze willen weten wat er fout is gegaan. De ouders geven aan dat snelheid belangrijk is, maar dat zorgvuldigheid en erkenning voor hun leed belangrijker zijn."

    De gemeenten gaan nu ook meehelpen in de nieuwe aanpak. Zij kunnen voorrang geven aan mensen met grote problemen. Gemeenten gaan ook samen met het UHT persoonlijke gesprekken voeren.

    De Tweede Kamer en de Vereniging Nederlandse Gemeenten moeten nog wel met het nieuwe voorstel akkoord gaan.

    Zwarte lijst

    Naast het plan van staatssecretaris Van Huffelen publiceerde het ministerie van Financiën ook het eerste onderzoeksrapport over de Fraude Signalering Voorziening (FSV). Dit is een zwarte lijst waar signalen van fraude bijgehouden werden en waarop 240.000 mensen geregistreerd stonden.

    De onderzoekers bekeken in een steekproef hoe de afdeling Toeslagen ruim 9000 mensen op die lijst behandelden en wat de gevolgen voor hen waren. Ze schatten in dat bijna 90 procent van hen daardoor financieel nadeel heeft opgelopen. Bij sommigen werden tegelijkertijd met een registratie in de FSV de toeslagen stopgezet.

    Binnen de kinderopvangtoeslag zijn vaker betalingsregelingen en minnelijke schuldregelingen geweigerd dan bij andere toeslagen, concluderen de onderzoekers verder. Tot nu toe staan zo'n 9700 mensen die zich als gedupeerde in de toeslagenaffaire hebben aangemeld, ook op de FSV-lijst.

    De onderzoekers bekijken ook nog hoe de directies Particulieren en MKB met die zwarte lijst zijn omgegaan. Die rapporten worden later verwacht.

  5. Oud-journaalverslaggever en oud-politicus Marijn de Koning is op 78-jarige leeftijd overleden. De Koning werd vooral bekend als eerste vrouwelijke verslaggever van het NOS Journaal.

    Ze kwam in 1978 in dienst bij de NOS. Het duurde daarna nog zes jaar totdat Pauline Broekema als tweede vrouwelijke verslaggever werd aangenomen.

    In een interview zei De Koning ooit dat ze zich als vrouw op haar gemak voelde op de redactie. "Ik heb nooit het gevoel gehad dat ze mij minder vonden of dat ik vaker koffie moest halen."

    Communicatieadviseur

    De Koning hield zich onder meer bezig met justitie, kunst en volksgezondheid. Ook deed ze verslag van de inhuldiging van koningin Beatrix in 1980 en maakte ze reportages in bijvoorbeeld Libanon, Suriname en Tanzania.

    Voor en na haar periode bij de NOS had ze ook andere banen in de journalistiek, onder meer bij het Utrechts Nieuwsblad, Het Parool en de AVRO. Verder werkte ze enige tijd als communicatieadviseur en mediator.

    De Koning was afgestudeerd als jurist en studeerde ook enige tijd sociologie.

    Kamerlid

    Marijn de Koning had ook een korte carrière in de landelijke politiek: van 1994 tot 1998 zat ze in de Tweede Kamer voor D66. Ze hield zich daar onder meer bezig met media en defensie.

    De Koning had na 1998 graag als Kamerlid willen doorgaan, maar ze stond op een lage plek op de D66-kandidatenlijst en werd niet herkozen. Ze zat ook enige tijd in de gemeenteraad van Abcoude voor die partij.